Beslenme

Yiyecek, yiyeceğin sindirilmesi ve özümlenmesini içeren bilimsel çalışma. Beslenme uzmanları, çeşitli yiyecek türlerinin vücut tarafindan kullanılma yollarıni, farklı gıdaların kimvasal bilesenlerini ve belirli gıdaların sağlık üzerine etki lerini incelerler. Beslenme uzmanlarının elindeki bilgiler, sağlığı kaybetme riskini azaltacak sağlıklı, ve dengeli bir beslenme tarzıyla ilgili rehberlerin olusturulmasına önayak oldu.

DENGELİ BESLENME

İyi bir diyet, yeterli miktarda temel besin maddesi içerir. Temel besin maddeleri: Proteinler, karbonhidratlar, katı ve sıvı yağlar, vitaminler, mineraller, lifli gıdalar (bkz. Gida, lifli) ve su içerir. Bu unsurların her birisinin sağlık üzerinde önemli bir etkisi vardır, ancak doğru oranlar da tüketilmeleri, diyetin büyük bölümünü karbonhidratlar oluştururken, yağların görece daha az ağırlığının bulunmasi önemlidir. Günlük diyet, beş temel besin grubundaki gıdaları içermelidir. Ekmek, patates, makarna ve diğer kompleks karbonhidratlar enerji verirken, bol miktarda diyet lifi, bazı mineraller ve B grubu vitaminler (bkz. B vitamini kompleksi) içerir. Süt ve süt ürünleri proteinin yanı sıra, iyi birer kalsiyum kaynağıdırlar; ayrıca B12, A ve D gibi bazı vitaminleri içerirler. Düşük yağlı süt ve süt ürünleri diyetteki toplam yağ alımının azaltılması açısından yararlıdır. Et, balık ve baklagiller protein, demir, B vitaminleri ve bazı mineraller içerir. Meyve ve sebzeler lif ve karbonhidrat ihtiyacını karşılarken vitaminler ve mineraller acisindan zengindir. Yağlı ve şekerli gıdaların (örneğin tatlılar, kekler ve kızarmış patates) ener ji sağlamakla birlikte, başka bir besin değeri yoktur bu yüzden sınırlı miktarlarda tüketilmelidirler. Donmuş yağların tüketimi mutlak minimuma indirilmelidir. Bu temel gruptaki gıdaların yanı sıra, diyet bol miktarda su (örneğin günde sekiz bardak) içermelidir. İshal, kusma ve diüretik (idrar söktürücü) ilacların kullanılması sırasında su ihtiyacı artar. Şeker, kafein, alkol içeren içecekler ölçülü/dengeli tüketilmelidir. Şeker dişlerin çürümesine yol açar; gazlı içecekler, şeker oranları az bile olsa dişlere zarar verir çünkü asitlidirler. Aşırı kafein tüketimi çarpıntıya ve uykusuzluğa yol açabilir.

DİYET TAKVİYESİ

Ortalama sağlıklı bir kisinin dengeli bes lenmesi için takviye ürünler alması gerekmez. Vitamin ve mineral takviyesinin çoğu sağlıklı kişideki etkisi kanıtlanmamıştır ve eğer aşırı miktarlarda tüketilirlerse zararlı olabilirler. Bununla birlikte, çocuklar, adet kanaması şiddetli olan kadınlar ve gebe kalmayı planlayan ya da gebe olan kadınlar gibi özel gruplar için takviyeler önerilebilir.

ENERJİ İHTİYACI

Vücudun düzgün çalışabilmesi için sabit bir enerii rezervine ihtivacı vardır. Beslenmeyle alınan enerji kilojül (kj) veya kilokalori (kcal) birimleriyle ölçülür bunlar da basitçe kalori olarak anılır. Kişinin ihtiyaç duyduğu kalori miktari, vücudun ne kadar enerji kullandığı na bağlıdır. Bu da vücuttaki hücrelerin enerjiyi ne kadar verimli kullandığına (birazı kalıtsal olarak belirlenmiştir, birazı da fiziksel aktivite düzeyiyle) göre değişir. Vücudun soluk alıp vermek ve sindirim gibi temel işlemler için enerjiyi kullanma oranı, bazal metabolizma hızı (BMR) olarak adlandırılır. Diğer aktiviteler için ekstra kalori gerekir; Enerjik sporlar kalori ihtiyacını arttırır. Enerji ihtiyacı cinsiyete göre (örneğin ortalama bir kadın günde yaklaşık 2 000 kcal'a ihtiyaç duyarken, ortalama bir erkeğin ihtiyaç duyduğu kcal ise 2500'dür) ve yaşa göre (büyümekte olan bir gencin bir yetişkinden daha fazla kaloriye ihtiyacı vardır ve BMR yaşla birlikte azalır) değişir. Gebe bir kadının gebe olmayan bir kadından daha fazla kaloriye ihtiyacı vardir. Eğer ihtiyaç duyulandan fazla kalori tüketilirse, enerji fazlası yağ olarak depolanır ve kilo alınmış olur. Kilo kaybı da, enerji talebinin kalori alımını aşması halinde ortaya çıkar. (Ayrıca bakınız Enerji ihtiyacı; metabolizma).