Cinsel yolla bulaşan hastaliklar

CINSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar bir kişiden diğerine cinsel temas yoluyla geçirilen hastalıklardır. Bu gibi hastalıklar doğumdan önce, doğum sırasında veya doğumdan hemen sonra anneden bebeğe veya öpüşmeyle, bozuk kan nakli yoluyla veya sterilize edilmemiş hipodermik şırıngaların kullanılmasıyla da geçebilir. Hastalıkların kökeninde bakteri, virüs veya parazitler yer alabilir. Tüm tarih boyunca cinsel yolla bulaşan hastalıklar kaydedilmiştir ve yirminci yüzyılın sonuna kadar bunlar “zührevi hastalıklar” olarak adlandırılmıştır. ABD'de rapor edilen yıllık yeni vaka sayısı sanayileşmiş dünya içerisindeki en yüksek rakam olup, gelişmekte olan ülkelerin bazılarından daha yüksektir.

Klamidiya ülkede en sık rapor edilen bulaşıcı hastalıktır. Klamidiya, Chlamydia trachomatis adl parazitin yol açtığı bakteriyel bir hastalıktır. Pelvis iltihabı hastalığı, dış gebelik, prematüre doğum ve bebeklerde konjonktüvit veya zatürreeye neden olan enfeksiyonlarla bağlantılıdır. Şankr (veya yumuşak şankr) en fazla tropik bölgelerde görülen ve sıklıkla HİV enfeksiyonuyla ilişkili cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. Cinsel temas yoluyla bulaşmasından 3-5 gün sonra, genellikle genital organlarda olmak üzere, enfekte olan bölgede ağrılı yüzeysel ülserlerin oluşmasına neden olur.

Haemophilus ducreyi bakterisinden kaynaklanır ve frenginin (sifilis) ilk belirtileri zannedilebilir; ülserleri bölgesel şişlikler ve lenf bezlerinin iltihabı izler. Bel soğukluğuna Neisseria gonnorhoeae bakterisi neden olur. Esas olarak 15-30 yaş arasındaki kişileri etkiler ve son derece bulaşıcıdır. Çoğu kişide hiçbir belirti vermez. Erkeklerde peniste cerahat benzeri bir akıntı ve idrar yaparken ağrıya yol açabilir. Kadınlarda sarımsı, kokulu bir vajinal akıntı ve idrar yaparken ağrı olabilir.

Enfeksiyon vücuda yayılarak atardamar iltihabından kaynaklı ağrılara ve yüksek beden ısısına neden olabilir; tedavi edilmediği taktirde kısırlık, düşük veya prematüre doğuma yol açabilir Kasık granülomu genital organlar üzerinde veya civarındaki derin, irinli ülserlerle karakterize olur. Alt tropikal ve tropikal bölgelerde nispeten daha yaygındır ve sıklıkla frengi ya da bel soğukluğuyla birlikte görülür; cinsel yolla bulaşan diğer bazı hastalıklar kadar bulaşıcı değildir. Lenfogranülom venereum (LGV) klamidiyayla aynı organizmanın neden olduğu lenf damarları ve lenf bezleri enfeksiyonudur.

Alt tropikal ve tropikal bölgelerde nispeten daha yaygın olan hastalığın belirtileri lenf bezlerinde şişme, ülserler, genital organlarda büyüme ve rektal daralmadır. Ateş ve eklem ağrısı sık olarak görülür. Frengi (sifilis), Treponoma pallidum bakterisinin neden olduğu ağır bir hastalıktır ve aralarında aylar ve bazen yıllar bulunan üç aşamada ilerler. Dudaklar, ağız, dil, meme başı, rektum veya genital organlar üzerinde görülebilen ağrısız, dairesel bir şankr lezyonuyla başlar; civardaki lenf bezleri genişleyebilir, ancak ağrı yapmaz. Şankr iyileşir; haftalar veya aylar sonra vücuttaki her bir organ ve dokuya yayılan mikropların neden olduğu ikincil belirtiler ortaya çıkar.

Zaman zaman ateş, başağrısı ve saç dökülmesiyle birlikte, ağrı vermeyen deri tahrişleri görülür ve kaybolur. Yıllar sonra ortaya çıkabilen üçüncü derece lezyonlar ülserleşme nedeniyle normal cilt, kemik ve eklemleri tahrip edebilir. Üçüncü derecedeki frengi sinir sistemine de saldırabilir. Cinsel yolla bulaşan virüse bağlı hastalıklar şunlardır: AİDS’e, human immuno-deficiency virus (HİV) neden olur. Vücut sıvıları ve kan yoluyla bulaşır. Virüs lenfositleri (bağışıklık sistemi açısından temel teşkil eden hücreler) işgal eder ve nihai olarak tahrip edene kadar içlerinde çoğalır.

Virüsü başka insanlara geçirebilecek vücut sıvıları kan (menstrual kanama dahil), meni, vajina ve rahim sıvıları ve meme sütüdür. İğnelerin paylaşılması durumunda damar içi uyuşturucu kullanımıyla da HİV yayılabilir. Hepatit B (HBV) kan nakli, paylaşılan iğnelerle damar içi uyuşturucu kullanımı, korunmasız cinsel ilişki veya deriyi kesen kesici aletler yoluyla bulaşır. Virüs yıllarca vücutta kalır. Kronikleşebilir ve siroz ya da kanser yoluyla karaciğerde kalıcı hasara yol açar. Bulaşmasından sonra 40 günle altı ay arasında ortaya çıkabilen belirtiler arasında yorgunluk, karın ağrısı, iştah kaybı, bulantı, kusma, idrarda renk koyuluğu ve sarılık yer alır. Tedavi yatak istirahatidir.

HBV'li bir anneden doğan bebeklerin enfekte olma olasılığı %95'tir. En az beş yıl koruma sağlayan bir aşı mevcuttur. Genital herpese herpes virüsleri ailesinden bir virüs neden olur; Tip II esas olarak genital bölgeyi etkiler. Oral seks yoluyla ağza da geçebilir. Isı artışı, hafif başağrısı, lenf bezlerinde şişme, genital bölgede küçük döküntüler ve vajinal akıntı yaygın belirtilerdir. Molloskum enfeksiyonunda (frengi virüsünün bir tipinin neden olduğu bulaşıcı siğiller) genellikle ortada küçük bir çukur olur. Pembemsi ve kaşıntılıdır ancak ağrı yapmaz.

Yakın cilt temasıyla yayılabilir ancak yetişkinlerde genellikle cinsel yolla bulaşır Genital siğillere human papilloma virüsü (HPV) neden olur. Kırmızımsı renkte hızla büyüyen yumuşak yumrular genellikle genital bölgede, sünnet derisinde, rahim ve vulvada görülür. Siğiller cinsel ilişki sırasında ağrıya neden olabilir. Genital siğilleri olan kadınlar Pap simir testi de dahil olmak üzere düzenli jinekolojik muayenelerini yaptırmalıdırlar. Cinsel yolla bulaşan parazit hastalıkları şunları içerir: Pubis biti kalabalık hayat koşullarında karşılaşılan bir sorun olabilir. Esas olarak cinsel ilişki sırasında geçer ancak yatak ve giysilerden de geçebilir.

Mikroskop altında yengeç gibi gözüken küçük beyaz zerrecikler olan bitler kanla beslenir. 30 gün kadar yaşayabilirler ve bu süre içerisinde defalarca çiftleşirler. En yaygın belirti genital bölgede kaşıntıdır; tahriş veya küçük mavi noktalar da görülebilir. Uyuza Sarcoptes scabiei olarak bilinen çok küçük bir kene neden olur. Deri altına gömülür ve ince bir yol açarak aşırı kaşıntıya neden olur. Yetişkinlerde genellikle cinsel temas yoluyla bulaşır. Bilek, parmak araları, koltuk altı veya penis ve kalçalarda meydana elen tahriş keneleri ve yumurtalarını öldüren losyonlarla tedavi edilir. Trichomonas Vaginalis (TV) genital ülserlere neden olan cinsel yolla bulaşan diğer bir hastalıktır.

Vajina, uretra, idrar torbası ve bazen de bezeleri etkiler. İdrar yaparken ağrı ve kaşıntıya neden olabilse de enfekte olan erkeklerin % 90'ında belirti görülmez. Cinsel yolla bulaşan herhangi bir hastalık için test yapıldığında aynı anda bulaşmış olabilecek diğer hastalıkların testlerinin yapılması da doğru olur. Kadın kondomu HİV/AİDS dahil olmak üzere cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruma sağlasa da, cinsel yolla bulaşan bir hastalığı olan kişi belirtiler mevcutken veya doktor tarafından güvenli olduğu belirtilene dek cinsel temastan kaçınmalıdır.