Sarılık

Kanda ve dokularda sari-kahverengi pigment bilirübinin birikmesi nedenivle derinin ve gözlerin akının sararması. Sarılık, karaciğer ve safra sistemi bozukluklarından bircoğunun baslıca belirtisidir Başka bakımlardan sağlıklı olan birçok bebek doğumdan hemen sonra kısa süreli olarak sarılıktan etkilenir (bkz. sarılık. yenidoğanda).

TİPLERİ VE NEDENLERİ

Bilirübin, vaslanmıs kırmızı kan hücreleri en basta dalak tarafından parçalandi ğında hemoglobinden (kırmızı kan hücrelerindeki oksijen taşıyıcı pigmentten) oluşur. Karaciğer tarafından emilerek, orada suda erivebilir hale getirilir ve saf rayla atılır. Sarılığın hemolitik, hepatoselüler ve obstrüktif olmak üzere üç ana tipi vardır. Hemolitik sarılıkta, karaciğerin işleyemeyeceği kadar fazla bilirübin üretilir. Bu durum, birçok nedenden ileri gelebilen aşırı hemolizin (kırmızı kan hücresi yıkımının) bir sonucudur (bkz. anemi, hemolitik). Hepatoselüler sarılıkta bilirübin, karaciğer hücrelerinden safraya geçişi önlendiği için birikir. Bu sarılık biçimi, çoğunlukla, belirli ilaçların alınması ya da karaciğer yetmezliği nedeniyle oluşan akut hepatitten (karaciğerin yangılanmasından) kaynaklanır. Kolestatik sarılık ya da tıkanma sarılığı da denilen obstrüktif sarılıkta, safra taşlarından dolayı veya safra kanalının herhangi bir yerinde bir tümörden dolayı oluşabilen safra kanalı tıkanması nedenivle safra karaciğeri terk edemez. Eğer safra kanalları yeterince gelişmemişse (safra atrezisinde olduğu gibi) ya da hastalık nedeniyle harap olmuşsa da obstrüktif sarılık mevdana gelebilir. O zaman kolestaz (karaciğerde safra göllenmesi) meydana gelir ve bilirübin taşarak kana karışır.

TANI VE TEDAVİ

Sarılığın nedenini saptamak için kan testleri ve belki de bir karaciğer biyop sisi (bir doku örneğinin alınarak analizi) yapılabilir. ERCP ve MRG gibi görüntüleme teknikleri kullanılarak safra kanalı araştırması yapılabilir. Tedavi altta yatan nedene yönelik yapılır.