Hücreler

HÜCRELER

Vücudun yapısal ve işlevsel organizasyonundan söz edildiğinde, vücudu genellikle farklı sistemlere ayırmak gerekir. Aslında vücut sistemleri bir arada yapısal organizasyonun sadece bir düzeyini oluşturur. Vücudun en temel yapısal birimi hücredir. Hücreler bir araya gelerek dokuları, dokular ise bir araya gelerek organları meydana getirir. Organların bir arada işleyişi vücut sistemlerini; sistemlerin uyum halinde çalışmalarıysa insanı oluşturur. Beden sistemlerinin her birinin belli bir işlevi veya birbiriyle bağlantılı birçok işlevi vardır. Bir insanı bütünüyle oluşturmak amacıyla, bir arada nasıl çalıştıklarını anlamak için, her sistemin işlevini kısaca gözden geçirmek gerekir.

İskelet sistemi kemiklerden ve onunla ilişkili kıkırdak ve bağsı yapılardan oluşur. Yumuşak dokuları korur, destekler ve kas bağlantısı için yapı iskelesi malzemesi sağlar. Kas sistemi, hareket etmeyi sağlar; kaslardan, kirişlerden, kasların çevresindeki kılıflardan ve eklem yastığı olarak adlandırılan, içinde kaygan bir sıvı bulunan foliküllerden oluşur. Sinir sistemi, vücut içi işlevler ve çevre hakkında bilgi toplar, bunları çözümler, vücudun işlevini denetler ve eşgüdümü sağlar.

Sinir sistemi, merkezi sinir sisteminden (beyin ve omurilik); beyin ve omurilik dışındaki tüm sinirleri içeren çevresel sinir sisteminden; vücudun otomatik iç işlevlerini denetleyen, kısmen çevresel ve merkezi sinir sistemi ile örtüşen otonom sinir sisteminden oluşur. Vücut içi işlevlerin denetimiyle ilgili bir diğer sistemse, etkili olmak için vücut içinde dolaşan hormon adlı kimyasal habercileri kullanan içsalgı sistemidir. Dolaşım sistemi, kalp ve tüm kan damarlarından (atardamarlar, toplardamarlar ve kılcal damarlar) oluşur; besinleri, atık maddeleri, bazı özel proteinleri (örneğin hormonları) ve hücreleri vücudun içinde taşımaktan sorumludur.

Lenf sistemi de vücut için önemli bir taşıma sistemidir; fazla doku sıvısını damarlara geri götürür ve bağırsaktan kan dolaşımına yağ taşır. Diğer önemli bir göreviyse vücut savunmasıdır; bu nedenle lenf sisteminin bazı öğeleri bağışıklık sistemi olarak anılır. Solunum sistemi, tüm vücuttaki doku ve hücrelerin gereksinimi olan gaz alışverişi ve oksijen alınması ile ilgilidir. Sindirim sistemi, besinlerin yutularak mideye ulaşması, işlenmesi ve emilmesinin yanı sıra, bazı atıkların vücuttan atılmasıyla ilgilidir. Boşaltım sistemi, vücuttaki sivı ve tuz dengesini denetler ve azot atığını vücuttan atar.

Üreme sistemi gelecek neslin oluşmasıyla ilgilidir ve cenin gelişimi sırasında gelişmekte olan boşaltım sistemiyle bağlantılıdır. Beden, dışarıdan bakılınca görülen dışsal değişimlere verdiği tepkilerin yanı sıra; içeride de görece olarak daha sabit olan içsel çevreyi oluşturacak şekilde işler. Bu işleme homeostaz (insan vücudunun normal fizyolojik durumundayken dengede olma eğilimi) denir ve sabit vücut isısının, görece sabit kan şekeri düzeyinin, kan basıncının ve kandaki kalsiyum düzeyinin dengelenmesi gibi vücut içindeki işlevlerin birçok yönünü içerir. Homeostaz, otonom sinir ve içsalgı sistemlerinin, vücudun diğer sistemleri üzerindeki ortak etkileri ile sağlanır.

İçsalgı sistemindeki salgıbezleri tarafından üretilen hormonlar, genellikle hedef organlardaki diğer hormonların üretimini uyarırlar. Bu ikincil hormonlar, ilk hormonu üreten salgıbezleri üzerinde etkili olur ve böylece onların üretimini düşürür. Bu tür bir geri bildirim, vücut içi işlev dengesinin sürekliliğini sağlar. Hücreler, insan vücudunun temel yapıtaşlarıdır. Her yetişkin vücudunda 100 milyondan fazla hücre bulunmaktadır. Hücrelerin şekli büyüklüğü ve yapısı vücut içindeki işlevlerine göre çeşitlilik gösterir.