Kirmizi kan hücreleri

KIRMIZI KAN HÜCRELERİ

Kırmızı kan hücreleri kanda en fazla bulunan hücrelerdir ve kemik iliği tarafından üretilirler; üretim hızları vücuttaki en yüksek orandır. Dokulara oksijen taşınması ve karbondioksitin çıkarılmasını sağlayan, uzmankilleri, küçük kılcal damarlardan eğilip sıkışarak geçmelerine ve kan akışını kolaylaştırmak için kümelenmelerine yardımcı olur. Kırmızı hücreler, kemik iliğinde hızla çoğalan erken kök hücrelerden üretilir. Daha olgun kırmızı hücreler hemoglobin denilen, oksijenin verimli şekilde bağlanmasını ve birakılmasını sağlayacak özelliklere sahip, kırmızı bir pigment biriktirirler.

Tam olgunlaşmış olan kırmızı hücreler çekirdeklerini dışarı çıkartırlar ve hemoglobinle dolu olarak kan dolaşımına katılırlar. Küçük kılcal damarlar gibi dar yerlerden geçerken biçim değiştirmesine ve sığmasına olanak sağlayan şekli, her iki yüzü iç bükey olan diske benzer. Kırmızı hücreler, onları gerektiği gibi serbest bırakan dalakta depolanır. Kanama gibi acil durumlarda depolanan hücrelerin bazıları serbest bırakılır. Ortalama 120 günlük bir ömürden sonra kırmızı hücre şekil değiştirme yeteneğini yitirir ve dalakta yok edilir. Kemik (ilik) Hemoglobin, kırmızı kan hücresinin başlıca unsurudur ve oksijen taşıyan bir proteindir.

Hemoglobin, oksijeni akciğerlerde alveollerden (hava keseleri) alarak dokulara taşır ve taşır. Sürekli üretilmelerine ve yok edilmelerine rağmen, kırmızı kan hücrelerinin sayısı normalde oldukça sabittir. Normal kırmızı hücre sayısı, sağlıklı yetişkinlerde kübik milimetre küpte 4.000.000 ve 6.000.000 arasındadır; hemoglobin miktarı ise, 100 mililitrede 14 ve 18 gram arasında değişir Kırmızı hücre eksikliği kansızlıkla sonuçlanır. Kansızlığın kemik iliği hastalıkları, kırmızı hücre üretimini etkileyen vitamin veya mineral eksiklikleri, kırmızı hücrelerin parçalanmasını artıran hastalıklar veya basit kanamalar gibi birçok nedeni vardır. Kansızlığın en yaygın nedeni demir eksikliğidir.

Demir, hemoglobin molekülünün merkez kısmıdır ve oksijenin bağlanmasından sorumludur. Besinlerden, özellikle de kırmızı etten alınır. Gelişmekte olan ülkelerdeki demir eksikliği özellikle, yetersiz beslenmeden ve kancalı kurt hastalığından kaynaklanan kronik kan kaybından kaynaklanır. Sanayileşmiş ülkelerde, demir eksikliği kadınların ağır adet dönemlerinden veya kronik mide-bağırsak kanamalarından kaynaklanabilir. Kansızlığın bir başka nedeni hemoglobini oluşturan globin moleküllerinin üretiminin azalmasıdır. Bu kansızlık türü talasemi olarak bilinir; başlıca şekilleri alfa ve beta talasemidir ve bozulan globin zinciriyle ilişkilidir.

Talasemi, globin zincir genlerindeki değişimlerin neden olduğu kalıtımsal bir hastalıktır. En fazla Akdeniz ve Güneydoğu Asya'da yaygındır. Bu hastalığın hafif şekillerinde bedensel belirtiler görülmez ancak talaseminin başlıca şekilleri şiddetli kansızlığa ve hatta ceninin ölümüne neden olabilir. Orak hücre anemisi, globin geninin bir başka kalıtımsal anormalliğidir. Bu hastalık, orak şeklinde anormal kırmızı hücrelerin üretilmesine neden olur. Kansızlığın yanı sıra, küçük kan damarlarının tıkanmasına neden olur ve bu şiddetli, ağrılı ikincil hastalıklara yol açar. Çeşitli koşullarda kırmızı hücrelerin parçalanma hızları artar-ve bu hemolatik anemi olarak adlandırılır.

Serbest bırakılan hemoglobin karaciğerde bilirübine dönüştürülür; kırmızı hücrelerin daha hızlı yok edilmesi bilirubin düzeyinin olağandışı yükselmesiyle sonuçlanabilir. Bu, derinin ve gözlerin renginin sarı olmasıyla sonuçlanabilir ve hemolatik sarılık olarak adlandırılır. Dalaktaki kırmızı hücrelerin parçalanmasının artması dalağın büyümesiyle sonuçlanır. Hemolatik aneminin dünya çapında en yaygın nedeni, kırmızı kan hücrelerini etkileyen ve onları yok eden bir parazit grubunun neden olduğu sıtmadır. Sıtma parazitleri bazı sivrisineklerde gelişir ve insanlara sivrisineklerin sokmasıyla bulaşır. Sıtmanın ekvator bölgelerinde görülmesinin nedeni bu sivrisineklerin burada bulunmalarıdır.

Sitmada görülen parazite dirençli kan hücreleri oluşması mekanizmasıyla, Talasemi ve orak hücreli anemide de benzer kan tabloları gelişmektedir.