Bronşit

Bronşit

Yollarının (bronş) duvarları iltihaplanır. Salgı bezleri aşırı miktarda mukus salgılar, bu da balgam olarak bronşit yoğun, sarı balgam ince ve şeffaftır. Fazla miktarda toza, tahriş edici gazlara ve diğer zehirli maddelere sık sık maruz kalma ile tetiklenebilse de şu ana kadar en sık görülen nedeni sigaradır. Kronik bronşitin erken safhalarında (basit kronik bronşit) geniş solunum yollarındaki esas değişiklik iltihap (enflamasyon) değil solunum yolu iç çeperini döşeyen hücrelerde ve solunum yolu bezlerde mukus salgısının artmasıdır. Bu öksürüğe ve beyaz veya şeffaf balgama (mukus salgısı) neden olur.

Sıklıkla mukus ve cerahatin karışımı olan (mukopürülen bronşit) sarımsı veya yeşilimsi balgam çıkarmaya sebep olan bakterilere bağlı enfeksiyon ve iltihap da vardır. Bazı kişilerde zararlı maddeleri solumaya uzun süre devam edilmesi hastalığın ilerleyerek daha küçük solunum yollarına da bulaşmasına neden olur. Bu önemli bir komplikasyondur çünkü bu, solunum yollarının duvarlarının yaygın iltihabına ve yaralanmasına, hava akışını kısıtlayan bir daralmaya (kronik obstruktif bronşit) yol açar. Kişi giderek daha çok soluksuz kalır.

Daha da kötüsü hasar genelde solunum yolları ile sınırlı kalmaz Kronik bronşiti tetikleyen tırmalayıcı maddeler akciğerlerin alveollerine de hasar verir ve harap eder, bu da daha da çok soluksuz kalmaya sebep olan amfizeme yol açar. Kronik obstruktif akciğer hastalığı ve kronik hava akımı sınırlanması olarak söz edilen, kronik bronşit ve amfizemin kombinasyonu astımla da (astımlı bronşit) beraber görülebilir. Bu kronik solunum yolu hastalıkları kalp krizine yol açabilir. Bunlar kronik yetmezlik ve ölümün başlıca sebepleridir.

Küçük hava yollarındaki ve akciğerlerdeki hasarın geri dönüşümü zor veya imkansız olduğu için sigarayı bırakmak veya solunan diğer tırmalayıcı maddelerle karşılaşmaktan kaçınmak, şiddetli bir hastalık gelişmemesi için atabilecek en önemli adımdır. Sigarayı bırakmak kronik bronşitin erken aşamalarında belirtilerin tamamen kaybolmasını sağlayabilir. İleri aşamalarda antibiyotikler, iltihap giderici ilaçlar, bronşları genişleten ilaçlarla ve oksijenle tedavi gerekebilir. Amfizem (akciğerde hava keselerinin genişlemesiyle seyreden bir hastalık) sıklıkla kronik bronşite eşlik eder.

Kronik bronşit daha geniş solunum yollarını etkilerken, amfizem çok ince solunum yollarını ve alveolleri tahrip eder. Bu, tekrarlayan enfeksiyonlar, doku yıpranması ve kronik bronşitte geniş solunum yollarının tıkanmasına bağlı alveollerin fazla şişmesi nedeniyle olur. Amfizem veya pulmoner amfizem, hırılti, soluksuzluk ve akciğer fonksiyonlarının artan oranda kaybı ile göze çarpan bir kronik obstruktif akciğer hastalığıdır. Hastalık en çok sigara içenleri, kirli havaya ve havadaki toza veya diğer tahriş edici maddelere maruz kalanları etkiler; ama ayrıca astım veya bronşit hastası çocukları da etkileyebilir.

Amfizemin ilk aşamalarında akciğerdeki solunum yollarının içyüzü, bronşlar ve bronşiyollar duman veya diğer kirletici maddelerin yarattığı tahriş ile uyarılarak anormal miktarlarda mukus üretirler. Mukus akciğerlerde tozu yakalamak için üretilir ve normalde özelleşmiş hücrelerin hareketi ile dışarı atılır. Zaman içinde fazla miktardaki mukus sigara içen öksürüğü' denilen sürekli öksürüğe sebep olur ve soğuğa karşı direnci azaltır, bu da göğüs hastalıklarına yol açabilir. Erken dönem belirtileri bronşittekilere benzerdir: öksürük ve solunum yolları daraldıkça astım hırıltısı ile beraber artan mukus. Amfizemdeki ek bir komplikasyon alveollerin bozulmasıdır.

Alveoller bronşiyolların ucundaki, kanın karbondioksitini bırakıp havadan oksijen aldığı küçük keselerdir. Alveollerin verimi azaldıkça, hava akciğerlerde kısılıp kalır ve akciğer dokusu çürür. Kısılan hava solunabilecek temiz hava miktarını düşürür ve akciğerler bunu karşılamak için kalıcı olarak genişleyebilir, bu da göğsün kalıcı genişlemesine ve bu hastalık için karakteristik olan ‘fiçı göğüs' görüntüsüne sebep olur. Akciğerler vücudun ihtiyacı olan oksijeni sağlamakta yetersiz kalır ve en küçük bir güç harcaması şiddetli solunum darlığına yol açabilir.

Solunum darlığına ek olarak amfizem belirtileri arasında derinin mavimsi renk alması, kanın yetersiz oksijenlenmesine bağlı olarak karbondioksit birikmesi, kilo kaybı, eller ve ayaklarda terleme, göğüste sıkışma ve soğuk veya dumanlı havada solunum zorluğunun artması vardır. Düşük oksijen alımı kalbin daha hızlı çarpmasına neden olur ve bu zorlama kalbi iflas ettirebilir. Büllöz amfizem alveollerin genişlediği ve kistler oluşturduğu bir durumdur, bu kistler kırılarak akciğerin çökmesine neden olabilir. Amfizemin sebebi tam olarak bilinmemekle birlikte, sıklıkla sigara ve madencilik ve sanayi işlemlerindeki hava kirletici maddelerin uzun süre etkisinde kalma ile ilişkilidir.

Bazı hastalarda karaciğerde bir proteinin (alfal-antitripsin) eksikliği bulunmuştur. Antitripsin doku çürüten birçok bakteri tipinin ürettiği bir enzim olan tripsine karş koyar. Amfizem tanısı konulduğunda, sigarayı birakmak, kirleticiler ve tozun etkisinden kaçınarak hasarın ilerlemesini durdurmaktır. Hiçbir tedavi akciğer hasarını geri döndüre-