Astım

Bronşlarda (hava yolları) ara ara daralma yapan, soluk alma güçlüğü, hırıltılı solunum ve öksürüğe neden olan bir akciğer hastalığı. Hastalık genellikle çocuklukta başlar, ama herhangi bir yaşta da gelişebilir. Yedi çocuktan en az biri astımdan yakınmaktadır ve etkilenenlerin sayısı son yıllarda çarpıcı şekilde artmıştır. Ancak, çocukluk astımı tüm olguların neredeyse yarısında geçmektedir. Astım atağı sırasında havayollarının duvarlarındaki kas kasılır ve daralmaya neden olur. Havayollarının iç duvarları da şişkinleşir ve iltihaplanır, aşırı mukus üretilmesi daha küçük hava yollarını tıkar.

TİPLERİ VE NEDENLERİ

Bazı kişilerde alerjik bir yanıt havayollarındaki şişkinliği ve iltihabı tetikler. Bu alerjik astım tipi çocuklukta olma eğilimindedir ve egzama veya saman nezlesi (bkz. rinit, alerjik) gibi bazı başka alerjik durumları ile ilişkili olarak gelişebilir Ailede genellikle bu durumlara yatkınlık mevcuttur. Bazı maddelerin alerjik astım ataklarını tetiklediği bilinmektedir (bkz. alerjenler). Bunlar arasında polen, ev tozu akarları, küf, tüyler, ve kediler veya köpekler gibi tüylü hayvanların döküntüleri (küçük kabuklar) ve tükrüğü bulunur. Nadiren, süt, yumurta, kabuklu yemiş, buğday, ve kabuklu deniz hayvanları gibi bazı besinler alerjik astım reaksiyonunu başlatır. Astımı olan bazı kişiler aspirine duyarlıdır ve aspirin alınması atağı tetikleyebilir. Astım erişkin dönemde başlarsa genellikle hiçbir ayırt edilebilir alerjik tetikleyici yoktur. İlk atak bazen bir solunum yolu enfeksiyonu, stres veya gerginlik ile ortaya çıkar. Bazı olgularda çalışma ortamında düzenli olarak solunumla alınan bir madde daha önce sağlıklı olan bir kişide astım gelişimine yol açabilir. Buna mesleki astim denmekte olup insidansı artmakta olan az sayıda mesleki akciğer hastalıklarından biridir. Şimdilik iş yerinde, yapıştıcılar, reçineler, lateks ve bazı kimyasallar özellikle sprey boyamada kullanılan izosiyanat kimyasalları dahil olmak üzere astım semptomlarını tetiklediği bilinen yaklaşık 200 madde kullanılmaktadır. Ancak, bir kişi belli bir tetikleyici maddeye astım ortaya çıkmadan haftalar, aylar ve hatta yıllar önce maruz kalabileceği için mesleki astımın tanınması zor olabilir. Astımlı bir kiside atakları baslatabilen faktörler arasında soğuk hava, egzersiz, duman ve bazen stres ve anksiyete gibi duygusal faktörler yer alır. Her ne kadar endüstriyel kirlilik ve motorlu araçlardan egzos emisyonu normalde astıma yol açmasa da bu hastalığı bulunan kişi lerde semptomları ağırlaştırmaktadırlar Atmosfer kirliliği de duyarlı kişilerde as tımı tetikleyebilir. SEMPTOMLARI Astım ataklarının şiddeti hafif düzeyde soluksuz kalma ile solunum yetmezliği arasında değişebilir. Başlıca semptomlar hırıltılı solunum, soluk alamamak, kuru öksürük ve göğüste sıkışma hissidir. Ağır bir atakta soluk alma ve konuşma giderek zorlaşır. Soluk almanın bozulması kanda oksijen düzeyinin düşmesine yol açar. Bu, yüzde, özellikle dudaklarda siyanoza (mavimsi renk) neden olur. Tedavi edilmezse bu tür ataklar ölümcül olabilir. TEDAVİSi Astımın hicbir tedavisi voktur, ama eğer belli bir alerjen ayırt edilirse ve kaçınılabilirse ataklar büvük ölcüde önlenebilir. Eğer semptomlar nadiren ortaya çıkıyorsa, tedavi genellikle havayollarını genişleten bronkodilatatör ilaçların solunumla alınmasından (hafifleticiler denir) ve semptomların hafifletilmesinden oluşur. Semptomlar sık görüldüğünde veya şiddetli olduğunda solunumla alınan kortikosteroidler de reçete edilmektedir. Bu ilaçlar (önleyiciler olarak bilinir) havayollarının iltihabını azaltarak atakları önlemek üzere sürekli kullanılırlar. Eğer astım hafifleticiler ve önleyiciler ile tam olarak kontrol altina alınamazsa uzun etkili bronkodilatörler de reçete edilebilir. Diğer tedaviler arasında, her ikisi de egzersiz ile indüklenen astımın önlenmesinde yararlı olan sodyum kromoglikat ve nedokromil sodyum bulunmaktadır. Bir kortikosteroid ilac ile bir likte lökotrien reseptör antagonistlerinin kullanılması gereken kortikosteroid dozunun azaltılmasına olanak verebilir. Teofilin veva inhale antikolinerjik bir Akciğerde asbestoz lifinin elektron mikrografisi Solunum yoluyla alınmış bir asbestoz lifi makrofaj (normalde akciğerlerdeki vabancı cisimleri icine alan ve parçalayan bir çöpçü hücre) yakalar ve öldürür. ilaç olan ipratropium bromid de bronkodilatör olarak kullanılabilir. Bronkodilatör ile tedaviye yanıt vermeyen bir astım atağı acil medikal ilgi gerektirir.