Egzersiz

EGZERSİZ

Egzersiz, fiziksel formu korumak ya da geliştirmek için yapılan fiziksel etkinliklerdir İnsanların egzersize gereksinimi vardır; çünkü insanlık, günümüz sanayi toplumlarında olduğundan daha hareketli bir yaşam biçiminden evrilerek bugüne gelmiştir. Atalarımız, yiyecek bulmak için göçebe hayvan sürülerinin ve belli mevsimlerde yetişen yabani yiyeceklerin peşinde yolculuk etmek zorunda olduklarından, göçebe avcılığın ortaya çıkması-bir gereklilikti. Tarım toplumları geliştikçe, fiziksel çaba ve el işi gerektiren işler ortaya çıktı. Sanayi Devrimi'nden sonra ise hareketsiz bir yaşam biçimi egemen olmaya başladı ve bu, fiziksel durumu iyileştirmek için egzersizi bir gereksinim haline getirdi.

Bütün egzersizlerde kaslar gerilir ve büzülür. Çünkü kaslar, yalnızca hareketle büzülür (kısalır) ve yalnızca bir yöne çekilebilir. Kaslar, uzama ve bükülmeyi sağlayabilmek için vücutta karşıt çiftler olarak bulunur (dirseği bükmek ve açmak için kısalıp uzayan kaslarda olduğu gibi). Kasları uzatıp kısaltan enerji, şeker glikozunun bir biçimi olan ve kas dokusunda depolanan glikojenle sağlanır. Depolanan bu enerjiye gereksinim olduğunda, glikojen, enerji sağlamak için kandaki oksijenle tepkimeye girer. Oksijen sağlanamazsa (bu, ağır antrenmanlar sırasında olabilir), glikojen yanmaya devam edebilir; ancak bu, oksijen açığı yaratır ve kaslarda laktik asit oluşumuna yol açar.

Oksijen tekrar sağlandığında bu açık kapatılır. Laktik asit ise kas ağrılarına neden olur. Egzersiz programları, belirli bir işi gerçekleştirmek ya da esnekliği, gücü ve dayanıklılığı artırmak üzerine kuruludur. Egzersizin türü, istenen sonuca göre saptanmalıdır. Egzersizin bir başka özelliği de artarak sürdürülmesidir. Hareketsiz bir yaşam süren ve yürüyüş programına yeni başlamış biri, çok hafif ve kolayca yapabileceği düzeyde bir egzersizle başlamali; sonra, istenen mesafeye ulaşıncaya kadar yürüyüş mesafesini her gün birkaç yüz metre artırmayı amaçlamalıdır. Gelişme sağlamak için egzersiz programlari, çalıştırılan kasların sürekli ve giderek artan miktarda kullanılmasına dayandırılır.

Halterciler daha ağır kaldırmayı, koşucular ise koşma sürelerini saniyenin onda biri kadar kısaltmayı hedefler. Bir egzersizde, ısınma ve soğuma aşamaları çok önemlidir. Bunların dereceli olarak yapılması, vücuttaki sistemlerin, egzersiz sırasında daha fazla istenecek olan görevlere (kalp atışlarının hızlanması, vücuda daha fazla kan pompalanması ve kasların isınması) uyum sağlamasına yardım eder. Egzersiz biterken, hareketi yavaş yavaş azaltmak önemlidir. Bu, kalp atışlarının yavaşlamasını sağlayarak bayılmaya, hatta kalbin durmasına yol açabilecek olan düşük tansiyonu önler. Soğuma sürecinde kalp atış hızı, yaşa ve egzersiz düzeyine göre dakikada 100 ile 120 arası olmalıdır.

Egzersizin etkili olabilmesi için, sık sık yapılması gerekir. Genellikle, haftada en az üç kez ya da iki günde bir yapılması gerektiği düşünülür. Her gün egzersiz yapmak, bazı kişiler için uygun olabilir, bazıları ise bunun