Enzim

Vücuttaki bir kimyasal reaksiyonun hızıni düzenleyen bir protein. Herbiri farklı bir kimyasal yapıda olan binlerce enzim vardır. Enzim tarafından düzenlenen spesifik reaksiyonları belirleyen de işte bu yapıdır. Vücuttaki her hücre değişik enzim tipleri üretir; Özelleşmiş fonksiyonlarını yansıtacak şekilde, farklı dokularda farklı enzim grupları oluşur. Örneğin pankreas sindirim enzimleri lipaz, proteaz ve amilazı üretirken, karaciğerin ürettiği çok sayıda enzimin arasında bazıları ilaçları metabolize eden enzimlerdir. Doğru bir şekilde çalışabilmek için pekçok enzim, sıklıkla bir vitamin ya da mineralden elde edilen, koenzim olarak bilinen ek bileşenlere ihtiyaç duyar.

İNDÜKSİYON VE İNHİBİSYON

Enzim aktivitesi pekçok faktörden etkilenir. Bu faktörlerden biri ilacların faaliyetleridir. Karaciğer enzim aktivitesi diğer ilaçların karaciğerde metabolize olma hızını etkileyen barbitürat ilaçlar gibi bazı ilaçlarla artar. Enzim indüksiyonu adı verilen bu etki, çok çeşitli ilaç etkileşimlerinden (bkz. ilaç) sorumludur. Tersine, pekçok ilaç enzim aktivitesini inhibe eder ya da bloke eder. Bazı antibiyotik ilaçlar bakteriyal enzimleri bloke ederek bakterileri yokederler ve bu sirada insan enzimlerine zarar vermezler. Benzer şekilde, bazı antikanser ilaçları tümör hücrelerindeki enzim aktivitesini bloke ederken normal vücut hücrelerini çok daha az ölçüde etkilerler.

ENZİMLER VE HASTALIK

Kanda enzim seviyelerini ölçmek bazı bozuklukların tanısını koymada yararlı olabilir. Örneğin, kalp kası enzimlerinin seviyesi bir miyokard enfarktüsü (kalp E krizi) sonrasında artar çünkü hasar görmüş kalp kası kan dolaşımına bu enzimleri salar ve kas enzim seviyeleri musküler atrofide de artmiştır. Fenilketonüri, galaktozemi ve G6PD eksikliği gibi birçok kalıtımsal metabolik bozukluk, enzimlerdeki kusurlar ya da enzim eksiklikleri nedeniyledir. Anormal enzimler ya da seviyeleri, kan testE leri veya diğer vücut sıvılarıın testlerinden tespit edilebilir.

ENZİMLER VE TEDAVI

Bazı durumların tedavisinde enzimler önemli rol oynayabilirler. Pankreatik enzimler, pankreatik hastalığa bağlı olarak malabsorbsiyonu olan kişilere sindirime yardımcı olmak üzere verilebilir. Streptokinaz ve alteplaz (bkz. dokuplazminojen aktivatörü) gibi enzimler pihtıları çözerek akut tromboz ve embolizmi (kan damarlarının tikanmasına neden olan durumlar) tedavi etmek için kullanılırlar.