Sperm

SPERM

Spermler olgun erkek üreme hücreleridir dişi üreme hücresi olan yumurta ile birleşerek hamlelik ve bebek gelişimine yol açan süreci başlatırlar. Spermler ergenlikten yaşlılığa kadar hayatın her saatinin her dakikasında yaklaşık 50.000 tane üretilirler. Vücudun dışında deri bir kesede; daha serin olan skrotumda (spermler tam vücut sıcaklığıda düzgün gelişemezler) asılı duran testislerde üretirler. Yeni üretilmiş spermler testislerin arkasındaki bir boru olan epididime geçerler, burada olgunlaşarak ejakülasyonu (boşalma) beklerler. Ejakülasyon sırasında kas kasılmaları spermleri sıkıştırarak sperm kanalı ve uretradan iter.

Yol boyunca, sperm keseleri ve prostat bezi meni sıvılarını ilave ederler, bu sıvılar spermlerle karışarak onları hareketlendirir. Meni yüzde 90 oranında meni sıvıları ve yüzde 10 oranında sperm ve epididim sivısı içerir. Ortalama olarak bir erkek her orgazm olduğunda 80 ile 300 milyon arasında sperm boşaltılır. Spermler dişi üreme sistemi içinde 72 saate kadar yaşayabilmelerine karşılık ölüm oranları yüksektir; ejakülasyonun kadının verimli olduğu zamanda gerçekleştiği varsayılırsa, genelde sadece bir sperm yumurtaya girebilecektir. Boşaltılmayan spermler bir süre sonra erkeğin lenf bezleri içine geri emilecektir. Spermler erkeğin genetik potansiyelini taşırlar.

Yeni bir insanın genetik malzemesini taşıyan kromozomların yarısı sperm başında bulunurken; diğer yarısı annenin yumurtasından gelir. Spermler bebeğin cinsiyetini belirler, sperm hücrelerinin yarısı erkek çocuk meydana getiren Y kromozomu içerirken, diğer yarısı dişi çocuk meydana getiren Olgunlaşmış (40. hafta) Gelişmekte olan erkek ceninde testisler yedi veya sekizinci aya kadar karın boşluğunda böbreklerin yakınında yer alır. Daha sonra karın duvarından kasığa inerek skrotuma girerler. Hepsi spermatik kordon içinde yer alan kanallar ve sinirlere, kan damarları da eşlik eder. Testosteron hormonu hipofiz bezinin kontrolü altında testisler tarafından üretilir.

Testosteron sakal ve sperm üretimi gibi erkek özelliklerinin gelişimini kontrol eder ayrıca kas büyümesinde ve vücut metabolizmasında da rol oynar Sıklıkla şekil olarak kurbağa yavrusuna benzetilen mikroskobik spermin, vajinadan serviks ve rahime ve yumurta ile birleşmek için fallop tüplerine “yüzebilmesini” sağlayan bir kuyruğu vardır. Her spermde yumurtanın çevresindeki kaplamanın içine işleyebilecek enzimler içeren bir kapsül (akrozom) bulunur.

Vazektomi olarak bilinen kısırlaştırma işleminde testislerden spermin depolandığı sperm kesesine giden boru olan götürücü kanalın (veya ductus deference) bir parçası spermin testislerden meniye gitmesini önlemek için çıkarılır, böylece erkek kısır hale gelir. Vazektomi ne meni üretimini ne de cinsellik içgüdüsünü etkilemez; basitçe erkek boşaldığında menisinin sperm içermediği anlamına gelir. Bu operasyondan sonra menideki bütün spermin kaybolması 16 boşalma sonra gerçekleşir. Bu demektir ki vazektomi yapıldıktan sonra normal doğum kontrol yöntemleri 2 ay daha devam ettirilmelidir. Kısırlık bir problem olduğunda sebebini belirlemek için iki partner üzerinde de testler uygulanır.

Erkek sperm üretemiyor olabilir (azospermi); spermler zayıf veya sayıca az olabilir (oligospermi: mililitrede 20 milyondan az) veya götürücü kanalda hasar olabilir. Seminal sıvı da denilen meni, erkek üreme sisteminden çıkarılan bir sıvıdır. Sperm hücreleri ve onları besleyip destekleyen sıvilardan oluşur. Sıvılar prostat bezi ve sperm keseleri de dahil olmak üzere üreme sisteminin çeşitli bezleri ve borucukları tarafından üretilir ve salgılanır. Bunlar meninin spermleri sağlıklı tutmak için doğru yoğunlukta besin ve elektrolit içermesini sağlar. Bu besinler arasında, şekerler, aminoasitler fosfor, potasyum ve prostoglandin hormonları vardır.

Ayrıca bulboretral ve uretral bezler tarafından meni içine az miktarda mukus (sıvayıcı yapışkan sıvı) da salgılanır. Testislerin ve diğer bezlerin bu salgıları erkeklik hormonu testosteron tarafından kontrol edilir. Meni yumurtaları döllemek için gereken milyonlarca sperm hücresi içerir. Sperm hücreleri testisler tarafından üretilir, epididimde depolanır sonra da götürücü kanal Her spermin başında kromozomları içeren bir çekirdek ve döllenme için gereken enzimleri taşıyan akrozomal zar vardır. Spermin kuyruğu testislerden dişi üreme organlahareketine bir burgu gibi davranarak yardım eder.