Gelişimsel gecikme

Bir bebeğin ya da küçük çocuğun beklenen zaman aralığı içinde yeni beceriler kazanmaması durumunda kullanılan bir terim. Normal olarak, yeni yetenekler ve davranış örüntüleri belli yaşlarda ortaya çıkar ve var olan davranış örüntüleri değişir ve bazen ortadan kalkar (bkz. çocuk gelişimi). Gecikmeler farklı düzeylerde olabilir ve şunlardan birinin ya da daha fazlasının gelişimini etkileyebilir: El-göz koordinasyonu, yürüme, dinleme, dil, konuşma ya da sosyal etkileşim. GENELLEŞMİŞ (YAYGIN) GECİKME Gelişimin çoğu yönlerinde gecikmiş olan bir çocukta çoğunlukla genelleşmiş bir problem vardır. Bu, ciddi bir görme ya da işitme bozukluğundan, sınırlı zihinsel yeteneklerden (bkz. öğrenme güçlükleri) ya da beynin doğum öncesinde, sirasında veya sonrasında gördüğü hasardan ileri gelebilir. Genelleşmiş gecikmenin olası nedenlerine iliskin daha genis bilgi için, aşağıda verilen tabloya bakın.

ÖZGÜL GECİKME BİÇİMLERİ

Hareket ve yürüme gecikmesi çoğu kez ciddi bir nedene dayanmaz. Bununla birlikte, bazı olgularda özgül nedenler söz konusudur; kas distrofisi ve spina bifida bunlar arasında olabilir. El becerileri (nesneleri ellerle tutup alma ve kullanma yeteneği) geliştirmenin gecikmesi is çoğu kez yeterli özendirmenin (uyarımın) olmamasından ileri gelir. Konuşma gelişiminin gecikmesi çeşit li nedenlere dayanabilir. Bunların en önemlisi, çocuğun seslere tepki vermemesine neden olabilen sağırlıktır. Otizm seyrek görülen bir nedendir; bu durumda, işitme normaldir, ama çocuk insan sesine karşı tepkisiz olabilir. Başka bir olası nedeni de konuşma üretimini etkileyebilen genelleşmiş kas kontrolü güçlüğüdür; bu durum beyin felci bulunan çocuklarda oluşabilir. Ayrıca, konuşma kaslarının, gırtlağın (hançerenin) ya da ağzın hasar görmüş olması ya da yapısal kusurları ve beynin konusma bölgesi ni etkileyen herhangi bir bozukluk da konuşma güçlüklerine neden olabilir (bkz. afazi; disartri; disfoni; konusma bozuk lukları). Çocukların mesane ve barsak kontrolünü kazandıkları yaş büyük değişkenlik gösterir. Çoğunlukla, ilk olarak barsak kontrolü kazanılır. Mesane kontrolünün gecikmesi barsak kontrolünün gecikmesinden çok daha sık görülür. Böyle gecikmelerin birçok olası nedeni vardır (bkz. enürezis; enkoprezis; altını kirletme). DEĞERLENDİRME Gecikmeler ilkönce anne-baba tarafından fark edilebilir; eğer durum böyleyse, derhal bir uzman hemşireye ya da doktora danışılmalıdır. Gecikmeler, bir uzman hemşirenin, aile doktorunun ya da çocuk doktorunun yaptığı olağan gelişimsel kontrolleri sırasında da saptanabilir. Bu kontroller çeşitli yaşlarda yapılır, ama çoğunlukla doğumda, bebek 6 haftalıkken, 6 ila 8 aylıkken, 18 ila 24 aylıkken ve 5 yaşındayken gerçekleştirilir. Gelişimsel gecikme belirtileri gösteren bir çocuk eksiksiz bir değerlendirmeden geçirilmelidir. Bu değerlendirme çoğunlukla bir fizik muayenenin yanı sıra işitme testlerini, görme testlerini ve eksik siz bir gelişimsel değerlendirmeyi kapsar. Çocukta herhangi bir genetik anormallik olup olmadığını kontrol etmek için kan testleri gibi daha ileri araştırmaların yapılmasına ya da çocuğun bir nörolog, konuşma terapisti ya da fizyoterapist gibi bir uzmana sevk edilmesine gerek duyulabilir. TEDAVi Tedavi, gecikmenin şiddetine ve olası nedenine bağlıdır. Konuşma terapisi veya aile terapisi seanslarını ya da gözlük, işitme cihazı gibi fiziksel yardımların sağlanmasını kapsayabilir. Çocuğa yardım sağlamakta anne-baba çoğu kez birincil öneme sahiptir. Bununla birlikte, bazı olgularda çocuğun bir okula alınması ya da özgül güçlüklere sahip çocuklara eğitimöğretim sağlayan özel bir birime yerleştirilmesi de yararlı olabilir.