Demans

Beyin işlevinde yaygın bozulmayla ayırt edilen bir durum; bunama. Demans en sık olarak yaşlıları etkiler; 65 yaş üstü her 20 kişiden yaklaşık 1'inde ve 80 yaş üstü her 5 kişiden yaklaşık l'inde bu bozukluk vardır.

NEDENLERİ VE TİPLERİ

Demans çoğunlukla beyin dokusundaki hasar nedeniyle oluşur. En sık olarak, beynin yapısında ve kimyasında değişikliklere neden olan Alzheimer hastalığından ileri gelir. En sık görülen ikinci biçimi çoklu infarkt (damarsal, vasküler) demanstır. Bu durumda, beyindeki daralmış ya da tıkanmış atardamarlar beyin dokusunu kandan ve oksijenden voksun bırakır; yinelenen küçük inmeler (kan yokluğundan dolayı doku hasarı episodları) meydana gelerek, yavaş ve aşamalı biçimde ilerleyen yozlaşmaya neden olur. Diğer ender demans biçimleri arasında Lewy cisimciği demansı (beyin dokusunda Lewy cisimcikleri denilen küçük, küresel yapıların belirdiği demans), AID' ile ilgili demans ve Parkinson hastalığı gibi ilerleyici beyin bozukluklarının sonucu olarak meydana gelen yozlaşma vardır. Olguların küçük bir bölümünde (esas olarak 65 yaşından küçük kişilerde), demans tedavi edilebilir bir nedenden ileri gelir; örneğin bir kafa yaralanması, bir beyin tümör, ensefalit, alkol bağımlılığı, bir vitamin veya hormon eksikliği ya da belirli ilaçların yan etkisi bu nedenlerdendir. SEMPTOMLARI Demansın ana semptomları ilerleyici bellek kaybi, yönelim yitimi ve zihin bulanıklığıdır. Etkilenen kişi yakın zamandaki olayları anımsamayabilir, iyi tanıdığı bir çevrede kolaylıkla yolunu kaybedebilir ve günleri, tarihleri karıştırabilir. Bu semptomlar yavaş yavaş gelebilir ve ilk başlarda pek fark edilemeyebilir; ek olarak, kişi konfabulasyon (belleğindeki boslukları doldurmak icin acıklamalar uydurma, masallama) yoluyla problemleri örtebilir. Ani patlamalar ya da utandırıcı davranışlar demansın ilk acık belirtileri olabilir Hoş olmayan kişilik özellikleri abartılı boyutlara ulaşabilir; etkilenmiş kişilerin aileleri suclamalara, mantıksız isteklere, hatta saldırıya maruz kalabilirler. Hastalık ilerledikçe paranoya, depresyon ve sabuklamalar meydana gelebilir. Sinirliliğin ya da kaygının yerini zamanla tüm duygular ve olaylar karşısında kayıtsızlık alabilir. Kişi kendi bakımını ve temizliğini savsaklayabilir, konuşmaları tutarsızlaşır. En sonunda, etkilenen kişiler tamamen bakıcı yardımına muhtaç hale gelebilirler. TEDAVİSi Tedavi edilebilir bir altta yatan nedenden kaynaklanan ender demans olgularında o nedenin uygun şekilde tedavisiyle anlamlı düzelme, hatta tam iyileşme sağlanabilir. Bununla birlikte, demans tiplerinin çoğu bu kategoriye girmez ve tedavi, semptomlarla başa çıkmayı temel alır. Böyle olgularda, etkilenen kişi temiz tutulmalı ve iyi beslenmelidir, rahat bir ortamda bulundurulmalıdır ve iyi bakıcı yardımı almalıdır. Bu önlemler hem hastanın hem de ailesinin sıkıntısımı rahatlatmaya yardımcı olabilir. Bazı olgularda, etkilenen kişinin zihinsel bakımdan olabildiğinde aktif kalmaya özendirilmesi yararlı olabilir. Hafiften orta siddetlive Alzheimer hastalığı bulunan bazı kisilerde, donepezil gibi asetilkolinesteraz inhibitörleri ile yapilan ilac tedavisi davranissal semptomları düzeltebilir ve ayrıca, zihinsel işlevdeki bozulmayı yavaşlatabilir. Bununla birlikte, hangi tedavi uygulanırsa uygulansın, Alzheimer hastalığı ilerleyicidir.