Ultrason taraması

Yüksek frekanslı ses dalgalarının vücut içine gönderildiği ve iç organların veya rahim içindeki fetüsün resmini oluşturmak için yansıyan ekoların analiz edildiği bir tanısal yöntem. Diğer pek çok görüntüleme yönteminden farklı olarak Gövde Bacak Ekran Görüntü ultrason tarama ile hareketli görüntüler elde edilebilir. Bu işlem ağrısızdır ve güvenli kabul edilir.

YAPILMA NEDENİ

Ultrason tarama ile yumuşak dokuların görülebilmesi, vücuttaki sıvı dolu veya yumuşak yapıların bu yöntem ile incelenebilmesini sağlar. Ancak ultrason dalgaları kemiği veya gazı geçemez dolayısıyla kemikle çevrili (erişkinlerde beyin gibi) veya gazla dolu (akciğerler veya barsaklar gibi) bölgelerin görüntülenmesinde kullanımı sınırlıdır.

GEBELİKTE VE YENİDOĞANDA KULLANIM ALANLARI

Ultrasonun en sık kullanım alanlarından biri gebeliğin herhangi bir aşamasında rahmin ve fetüsün görüntülenmesidir. Fetüsün yaşı, büyüklüğü ve büyüme hizı ultrason ile belirlenebilir. Gebe kalinan tarih biliniyorsa, tarama ile fetüsün yaşına göre beklenen büyüklükte olup olmadığı görülebilir. Diğer taraftan, fetüsün büyüklüğü gebe kalınan tam tarihin belirlenmesine yardımcı olarak doktorun veya ebenin beklenen doğum tarihini öngörmesine yardımcı olur. Ultrason tarama ile birden fazla fetüs olup olmadığı görülebilir (bkz. gebelik, çoğul). Ultrason ayrıca fetüste nöral tüp defektleri veya konjenital kalp hastalığı gibi bazı problemlerin saptanmasına da yardımcı olur ve böylece etkilenen bebek doğumdan sonra mümkün olan en kısa sürede tedavi edilebilir. Buna ek olarak, ultrason tarama plasentanın (fetüse oksijen ve besin taşıyan organ) pozisyonunu da gösterir. Plasenta normal doğumu engelleyebilecek bir pozisyondaysa (bkz. plasenta previa) sezaryen gerekli olabilir. Gebelik tarihini tam olarak belirlemek, ektopik gebeliği (embriyonun rahim dışında olmasını), majör fetal anomalileri ve çoğul gebeliği kontrol etmek için ilk tarama genellikle gebeliğin erken dönemlerinde (genellikle 15. haftadan önce) yapılır. Fetal anomalileri daha detaylıca kontrol etmek, fetüsün düzgün büyüyüp büyümediğini ve plasentanın pozisyonunu kontrol etmek için 18 ila 20'nci haftalarda tekrar tarama yapılır (anomali taraması olarak bilinir). Tarama ayrica amniyosentez (amniyotik sıvının analiz için alınması) ve kor yon villus örneklemesi (plasentadan doku alınması) gibi işlemlerin önemli bir parçasıdır; fetüs ve plasentanın pozisyonunu gösterir ve iğnenin rahimde ilerletilmesine kılavuzluk eder. Fetüsün büyüme hızı yavaş gözüküyorsa, fetüsün hareketleri durmuşsa veya çok artmışsa ya da annede vajinal kanama varsa gebeliğin ileriki dönemlerinde tarama yapılabilir. Yüksek riskli gebeliklerde veya gün aşımında, fetüsün büyüklüğünü, gelişimini ve rahim içindeki pozisyonunu kontrol etmek, amniyotik sıvı miktarını değer lendirmek ve rahmin pozisyonunu yeniden kontrol etmek amacıyla doğumdan hemen önce tarama yapılabilir. Gebelik dısı kullanım Karaciğer ultra son ile net bir şekilde görüntülenebilir; siroz, kist apse veya tümör gibi karaciğer bozukluklarının tanısında ultrason tarama kullanılabilir. Safra kesesindeki veya safra yollarındaki taşlar ultrason ile görülebilir. Sarılıklı hastada, ultrason tarama sarılığın safra yollarının tıkanmasına mı yoksa karaciğer hastalığına mı bağlı olduğunun saptanmasına yardimcı olur. Pankreas kist, tümör veya pankreatit açısından ve böbrekler konjenital defektler, kist. tümör ve hidronefroz (idrar akısının tıkanması sonucu şişme) açısından taranabilir. Ultrason ile taranabilen diğer organlar (özellikle kist, solid tümörler veya yabanci cisimler açısından) tiroid bezi, meme, mesane, testis, rahim, fallop tüpleri, yumurtalıklar, dalak ve gözdür. Osteoporoz şüphesinde kırık riskinin değerlendirilmesinde, abdominal aort anevrizmasının (vücudun ana arteri olan aortun balonlaşması) taranmasında, prostat bezi büyüklüğünün ve prostat bezindeki değişikliklerin değerlendirilmesinde ultrason kullanılabilir. Ekokardiyografi kalbi incelemek için kullanılan bir ultrason tekniğidir. Bu yöntem özellikle kalp üfürümlerinin, konjenital kalp hastalığının, kalp yetersizliğinin ve kalp kapakçığı bozukluklarının incelenmesinde yararlıdır. Ultrason taraması ayrıca iğnenin belli bir noktaya doğru şekilde yönlendirilmesinde yardımcı olmak için iğne biyopsisinde de (inceleme amacıyla hücre, doku

ELEKTROMANYETİK SPEKTRUM

Dalga boyu (nanometre) Gama işınları 0.1 UVC 290 UVB 320 UVA 380 780 Kızılötesi ışınım 1,000,000 Spektrumda morötesi ısık Farklı elektromanyetik radyasyon türleri dalga bovlarına göre tanımlanır. Yukarıdaki sekil (elektromanvetik spektrumu olusturan) farkl türleri ve nanometre (bir nanometre metrenin milyarda biridir) cinsinden dalga boyu sınırlarıni göstermektedir. Morötesi ışık elektromanyetik spektrumun görünür ışık ile X ışınları arasında yer alan parçasıdır. veya sıvı almak için çok ince içi boş bir iğne ile organa girilmesi) kullanılır.

DOPPLER ULTRASON TARAMASI

Bu yöntem hareketli objelerin incelenmesi amacıyla Doppler etkisini (ses kay nağı dedektöre göre hareket ederken ses perdesinde meydana gelen değişiklik kullanan modifiye ultrason tarama şeklidir. Doppler ultrason tarama fetal kalp atımını incelemek ve göbek kordonu gibi kan damarlarında fetüsün kan akışı hızına ilişkin bilgi edinmek için kullanılabilir.

YAPILMA ŞEKLİ

Hasta incelenecek bölgeyi örten tüm giysileri çıkarır. Deri ile dönüştürücünün (ultrason dalgalarını yayan ve toplayan cihaz) iyi temas etmesi için cilde bir jel X işınları Morötesi ışık Görünür ışık Mikro dalgalar Radyo dalgaları U sürülür. Dönüstürücü görüntülenecek vü cut bölgesinde deri üzerine verlestirilir ve öne arkaya hareket ettirilir. Doku sınırları veya kenarlarında eko dönüştürücüye geri yansır. Cihaz ses ekolarını elektrik sinyal lerine dönüştürerek bunları bilgisayara gönderir ve bilgisayar bu verileri görüntüye çevirir. Erken gebelikte veya jinekolojik amaçla yapılan taramalarda dönüştürücü vajina icine verlestirilebilir (transva jinal ultrason olarak bilinir). Erken gebelikte yapılan taramada hastadan taramadan önce birkac saat idrara çıkmaması istenir; dolu mesane rahim yakınındaki barsak düğümlerinin yer değiştirmesini sağlayarak rahim görüntüsünü iyileştirir. morötesi ışık Görünür ışık spektrumunun mor ucunun (bkz. renkli görme) hemen ötesinde yer alan elektromanyetik spektrumun görünmez kısımlarından biri; ultraviyole ışık. Uzun dalga boylu morötesi ışık UVA, orta dalga boylu morötesi ışık UVB ve kısa dalga boylu morötesi ışık UVC olarak adlandırılır. Günes morötesi ısık kaynağıdır fakat morötesi ışığın büyük bir kısmı atmosferin ozon tabakası tarafından emilir. Dünya yüzeyine ulaşan morötesi ışık (daha çok UVA) güneş ışığının bronzlaştırıcı etkilerine ve deride D vitamini üretimine neden olur. Deri kanseri gibi zararlı etkileri de olabilir (bkz. güneş ışığı, istenmeyen etkileri). Solarvum cihazları da bu ısık türünü yayarlar. Solaryum cihazları sadece UVA ışını yaymak üzere tasarlanmışlardır; uygulamada az miktarda UVB (UVA'dan daha fazla yanığa neden olur) de yayarlar. Solaryum cihazları da deri kanserine neden olabilir. Kaynak torcu, karbon arkU ları ve lazerler gibi diğer bazı ekipmanlar da morötesi ışık kaynağıdırlar

TIBBİ KULLANIM ALANLARI

Morötesi ışık sedef ve egzama gibi bazı deri hastalıklarını ve yeni doğan bebeklerde sarıliğı tedavi etmek icin bazen fototerapide kullanılır. Yapay olarak morötesi ısık üretmek icin cıva-buhar lambası (Wood ışığı) kullanılabilir. Bu cihaz infekte bölgenin fluoresan isimasına neden olduğundan tinea gibi deri hastalıklarının teshisinde kullanılır Göbek fıtığı Doğuştan mevcut olan bu durum, karın duvarında lokal bir zayıflığa neden olur. Genellikle tedavisiz kaybolur.