Sitma

SITMA

Sitma, plasmodium adlı protozoa parazitinin yol açtığı ve anofel türü sivrisinekler aracılığıyla hayvanlarla insanlara geçen tropik bir ateşli hastalıktır. Bu parazitin dört türü vardır: en yaygınları plasmodium vivax'tır; bunu p. falsiparum (kötü huylu tümör ya da beyin sitmasına neden olur), p. malarie ve p. ovale izler. Sivrisineğin ısırmasından genellikle iki hafta sonra hastada şiddetli titreme nöbetleri, yüksek ateş ve aşırı terleme görülür. Hasta, baş ağrısı, kas ağrıları, öksürük ve ishalden şikayetçi olabilir. P.

falsiparum, alyuvarların büyük ölçüde bozulmasına ve idrarla hemoglobin (kırmızı kan gücreleri içerisinde bulunan ve oksijen taşınmasını sağlayan protein) atılmasına yol açtığından idrarın rengi oldukça koyu renklidir. Sıtma, özellikle p. falsiparum'un yol açtığı beyin sıtması, her yıl dünya çapında 1 milyon insanın yaşamını yitirmesine neden olur. Sıtmanın bu türü, zihinsel karmaşa, nöbetler ve koma gibi belirtilerle hızla gelişerek hastanın bir gün içinde yaşamını yitirmesine yol açabilir. Sıtma teşhisi, üç gün boyunca alınan kan filmleri incelenerek konur.

Hastalık, enfeksiyondan sonraki 4 hafta ila birkaç ay boyunca herhangi bir belirti göstermediğinden sıtmanın yaygın olduğu bölgeleri ziyaret eden turistlerin ülkelerine döndükten sonra ortaya çıkan, belirsiz ateş durumlarını potansiyel sitma (ya da deng humması gibi diğer olası enfeksiyonlar) olarak tedavi ettirmeleri önerilir. Sıtmanın yaygın olduğu birçok ülkede, sivrisinekleri yok etmek için düzenli ilaçlama yapılır. Sivrisinekler, beslenmek için su ve hayvanlara gereksinim duyduğundan sıtma, büyük kentlerde ve birçok tatil yöresinde görülmez. Yine de bu bölgeleri ziyaret edecek kişi lerin, sıtma ve sivrisineklerin yol açtığı diğer hastalıklara karşı önlem alması gerekir.

Ziyaretçilerin özellikle gündoğumu ve günbatımında sivrisinek kovucular kullanmaları; kollarını ve bacaklarını örten açık renkli giyecekler seçmeleri; parfüm, kokulu sabun ve deodorant kullanmaktan kaçınmaları; yataklarının üzerinde cibinlik kullanmaları ve odalarında böcek ilacı bulundurmaları önerilir Günümüzde kişilerin sıtmayı kendi kendilerine teşhis ve tedavi etmeleri için tıbbi gereçler vardır. Sıtmanın yaygın olduğu bölgeleri ziyaret edecek kişilerin, yanlarına koruyucu ilaçlar alması önerilir. Ne yazık ki ilaçlara karşı direnç hızla artmaktadır. Sıtma, özellikle de p. vivax türü, kronik bir hastalık haline gelerek sonraki yıllar içinde yinelenebilir.