Parkinson hastaliği

PARKİNSON HASTALIĞI

İngiliz doktor James Parkinson tarafından ilk kez 1817 yılında tanımlanan Parkinson hastalığı, bir merkezi sinir sistemi hastalığıdır; yavaşça ilerleyen kas sertliği, titreme ve Hastalığa yakalanan kişi, kasların sertleşmesinden ve yavaşlamasından şikayet eder, yüzü maskeli gibidir; öne eğik bir duruşla hantalca ya da ayaklarını sürüyerek yürür; yavaş ve monoton bir şekilde konuşur. Yürüme, konuşma ya da diğer basit görevleri yerine getirme, gittikçe daha güçleşir. Yorgunluk ya da stres, belirtileri daha da kötüleştirir Parkinson hastası bazı kişiler, aşırı derecede durgundur. Hastalığın daha sonraki evrelerinde zihinsel bozukluk ve bunama görülebilir.

Parkinson hastalığı, her bin kişiden yaklaşık ikisini etkiler ve genellikle 50 yaşından sonra ortaya çıkar; yaşlılar arasında en yaygın görülen nörolojik hastalıklardan biridir. Hastalığın kesin nedeni bilinmemekle birlikte, beynin kas hareketlerini denetleyen kısmındaki sinir hücrelerinin gittikçe bozulması ile ilgili bir durumdur. Sonuçta dopamin adı verilen sinir iletici (sinir geçit yollarında mesajların aktarılmasını sağlayan kimyasal bir madde) eksikliği söz konusudur; dopamin, beynin sadece bu kısmında bulunur. Sinir hücreleri, dopamin olmadan mesajları uygun bir biçimde iletemez ve bu durum, sinir hücrelerinin anormal biçimde kullanılması ve anormal kas hareketleriyle sonuçlanır.

Hastalık, çeşitli işlev kaybı dereceleriyle vücudun bir ya da her iki yanını etkileyebilir. Parkinsonizm, başka bir hastalığın sonucu olarak Parkinson hastalığının ortaya çıktığı durumlardır. Bazı ilaçlar (özellikle phenothiazine tranquilizers) ve grip sonrası beyin iltihabı ve yavaşça ilerleyen kimi virütik beyin enfeksiyonları Parkinsonizm'e yol açabilir. Parkinson hastalığının tedavisi yoktur. Bununla birlikte belirtiler, beyindeki dopamin düzeylerini artıran ilaçlarla azaltılabilir ya da denetlenebilir. Bu ilaçlar arasında vücut tarafından dopamine dönüştürülen levodopa ve levodopanın yan etkilerini azaltan carbidopa vardır.

Titremeyi azaltmakta ve kas sertliğini düşürmekte başarılı olan bu ilaçların genellikle ciddi yan etkileri vardır. Bu yan etkiler, allerji gidericiler, antidepresanlar, bromokriptin, monoamin oksidaz enzimini bloke edici ilaçlar ve diğer ilaçlarla kontrol edilebilir. Birçok kişi, bu ilaçlara çeşitli düzeylerde yanıt verir. İlaçların tedavi edici etkisi, birkaç yıl sonra azalır. Beyinde titremeyle ilgili sinir geçit yollarının cerrahi müdahaleyle yok edilmesi, bazı kişilerde belirtileri azaltabilir. Yeni geliştirilen bir teknik, Parkinson hastalarının beyinlerine, dopamin salgılayan sinir hücrelerinin cerrahi müdahaleyle nakledilmesini öngörmektedir.

Bu tekniğin uzun süreli başarısı, henüz saptanmamıştır. Düzenli dinlenme süreleri ve stresten uzak durma, titreme gibi belirtilerin azalmasına yardımcı olur. Fiziksel terapi, konuşma terapisi, mesleki terapi, sosyal çalışmalar ve diğer danışma hizmetleri, hastanın yaşamını mümkün olduğunca normal olarak sürdürmesine yardımcı olur.