Sinir hücreleri

SİNİR HÜCRELERİ

Aynı zamanda nöronlar olarak da bilinen sinir hücreleri duyular, bilgi işlem, kavrama salgıbezi ve kas hareketlerinin denetlenmesiyle ilgili uzmanlaşmış sinirlerdir. Sinir hücreleri beynin, omuriliğin ve sinirlerin tipik hücreleridir. Her sinir hücresi; bir hücre gövdesinden (perikaryon), hücre gövdesinin içindeki hücre çekirdeğinden ve uzantılar olarak bilinen bir veya daha fazla dar çıkıntıdan oluşur. Hücre gövdesindeki çıkıntılar iki türdür: hücre gövdesine uyarıları aktaran dendritler; uyarıları hücrenin gövdesinden dışarı aktaran sinir lifleri. Sinir hücrelerinin genellikle tek bir sinir lifi ve hücrenin işlevine göre değişen sayıda dendritleri vardır.

Merkezi sinir sistemine bağlı sinir lifleri, beyin, göz ve omurilikteki sinir hücrelerinden oluşur. Çevresel sinir sisteminin sinir lifleri, merkezi sinir sisteminin dışında bulunan sinir hücrelerinden oluşur. Beyin, destekleyici hücreler (glia) ve kan damarlarıyla birlikte çeşitli türlerden sinir hücresi yığınlarından oluşur. Sinirler, destekleyici hücreler (Schwann hücreler) ve bağ dokularıyla birlikte sinir lifi demetlerinden oluşur. Uyarılar, dendrit veya sinir lifinin hücre zarını etkileyen kimyasal ve elektriksel değişiklikler dalgası aracılığıyla dendritler ve sinir lifleri boyunca aktarılır. Duyusal ve motor olmak üzere iki tür sinir lifi vardır.

Duyusal sinir lifleri; deri, kas, eklemler ve iç organlar gibi yapılardan merkezi sinir sistemine gelen sinyalleri taşır. Dokunma, isi, aci, eklem ve kas duruşuyla ilgili bilgileri taşırlar. Bu sinir liflerinin sinir hücresi gövdeleri (duyusal sinir hücreleri) merkezi sinir sistemine yakın bir yerde; beyinde bulunan temel sinir çekirdeklerinde bulunur. Motor sinir lifleri; vücut hareketlerimizi denetlemek için, merkezi sinir sisteminden gelen sinyalleri vücut duvarındaki, uçorganlar ve iç organlardaki kaslara taşır. Motor sinir hücreleri olarak bilinen sinir hücresi gövdeleri merkezi sinir sisteminde bulunur.

Beyinde sayıca en fazla bulunan ara sinir hücreleri (internöronlar), ya doğrudan ya da hücre ağları aracılığıyla duyusal ve motor sinir hücrelerini bağlar. Hücre ağları kavrama ve bellekten sorumludur. yartı potansiyeli denilen, her biri yaklaşık 0,1 volt ve yaklaşık bir saniyenin binde biri süreli kısa titreşimli elektriksel etkinlikten oluşur. Duyusal sinir liflerindeki aksiyon potansiyeli belli alıcıları (örneğin kıl alıcıları) harekete geçiren bir uyarıyla (dokunmak gibi) sinir uçlarının son bulduğu yerlerde (örneğin deride) başlar.

Aksiyon potansiyelleri daha sonra, duyuları oluşturmak için duyusal merkezlerdeki diğer sinir hücrelerini harekete geçirdikleri merkezi sinir sistemine giderler. Motor sonuçlar için aksiyon potansiyelleri merkezi sinir sistemindeki motor hücrelerde başlar ve motor sinir liflerinden kaslara kadar giderek kasların kasılmasını sağlar Birçok sinir, farklı sinir liflerinde hem merkezi sinir sistemine giden hem de merkezi sinir sisteminden çıkan uyarılarla birlikte, duyusal ve motor sinir liflerini içerir. Her sinir lifi yalıtılmış bir tel gibi olduğu için kombeyinden dile giden kafa sinirine ait sinirde olduğu gibi çok az sinirin işlevi yalnızca motordur.

Benzer olarak, ayağın yan tarafındaki deriye giden baldır sinirinde olduğu gibi, çok az sinir yalnızca duyusaldır. Bir sinirdeki hareket, lokal (bölgesel) anesteziyle engellenebilir ve bu aksiyon potansiyellerinin serbest geçişi önlenir. Örneğin diş tedavisi sırasında dişten gelen ağrı uyarılarını durdurmak için yararlı olabilir. Sinirler ayrıca sinir liflerini kaplayan ve Schwann hücreleri denen destekçi hücrelerden oluşur. Bu sinir lifi ve Schwann hücresi bileşimi genellikle sinir lifi olarak adlandırılır. Bir Schwann hücresi sinir lifi boyunca kısa bir mesafe kaplar, bir sonraki hücre sinir lifinin bir sonraki kısmına bakar.

Daha büyük sinir lifleri, hücre zarlarındaki sinir lifinin çevresini sararak miyelin tabakasını oluşturan Schwann hücreleri tarafından çevrelenmiştir Bu, elektrik yalıtımı görevi görür ve aksiyon potansiyellerinin hareket edebileceği hızı artırmak için gereklidir (iletim hızı). Bu sinir lifleri miyelinli sinir lifleri olarak adlandırılır. Daha küçük sinir liflerinin miyelini yoktur (miyelinsiz sinir lifleri). Yine de, onları yalıtmaya yarayan Schwann hücreleri ile kaplıdırlar; ancak hücre onları zar tabakalarında sarmaz ve uyarıları daha yavaş hareket eder. Duyusal sinir liflerinde, bir sinir lifinin boyutuyla, taşıdığı duyunun türü arasında bir ilişki vardır.

Büyük miyelinli sinir lifleri dokunmayla ilgili ince ayrıntıları ayırt etmek (örneğin bir yüzeyin dokusu) ve titreşimle uçorganların duruşu için gerekli bilgileri taşırlar. Saniyede yaklaşık 5-70 metre sinyal aktarabilirler (örneğin aksiyon potansiyellerinin ayaktan omuriliğe ulaşmaları bir saniyenin onda birinden daha kısa sürer). Daha küçük miyelinsiz sinir lifleri soğuk, sıcak ve ağrıyla birlikte kabaca dokunma hissiyle ilgili sinyalleri taşır. Daha küçük ve miyelinsiz olmak, sinyallerinin saniyede 1 metre gibi bir sürede, daha yavaş taşınmasına neden olur. Bu sinir liflerinde, örneğin ayaktan gelen aksiyon potansiyelleri omuriliğe yaklaşık 1 saniyede ulaşır.

Belli bölgelerde bir sinir boyunca hareket eden etkinlik, deri üzerindeki elektrodlarla kaydedilebilir. Bu şekilde sinirlerin işlevini değerlendirmek (sinir aktarım testi), sinir zedelendiğinde veya miyelin hasar gördüğünde aktarım hızında oluşabilecek yavaşlamayı belirlemek için kullanılabilir. Çoğul doku sertleşmesi ile merkezi yollardaki iletim yavaşlığının belirlenmesi için kullanılabilen potansiyel testine benzerdir. Diz seğirmesi gibi refleksler en az iki sinir hücresi içerir: duyusal sinir hücresi (bu durumda dörtlü uyluk kasların kasılması) ve duyusal sinir hücresi tarafından uyarılan ve kas kasılmasını ateşleyen (bu durumda dörtlü uyluk kaslarının kasılması) motor sinir hücresi.

Genellikle duyusal sinir hücresi ve motor sinir hücresi arasında en az bir ara sinir hücresi bulunur. Sinir hücrelerinin sayısı doğumdan önce en fazladır ve yaşam boyunca azalır. Bir kez yitirildiğinde sinir hücreleri yeniden üretilmezler, ancak zarar gören sinir hücrelerinin sinir lifi kopmaları onarılabilir