Kemoterapi

KEMOTERAPİ

Kemoterapi, kanserli hücrelerin yok edilmesi için kimyasal maddelerin kullanıldığı tedavi biçimidir. Bu amaçla geliştirilmiş birçok ilaç vardır; bunlardan bazıları ağızdan, bazıları damardan kullanılmaktadır. Henüz, kanserli hücrelerin yok edilmesinde yüzde yüz etkili bir ilaç olmadığı gibi, sağlıklı hücrelere zarar vermeyen bir ilaç da yoktur Araştırmalar devam etmekte ve bu tedavi biçiminin zararlı etkilerini en aza indirmek için yeni tedavi yöntemleri geliştirilmektedir. Kemoterapi, kısa süreli de olabilir, birkaç yıla da yayılabilir; hastanede ya da ayakta tedavi kliniklerinde, hekim muayenesinde, hatta evde bile uygulanabilir.

Bu tedavinin çok çeşitli biçimleri vardır ve bunların tümü, bilimsel bilginin paylaşımı ya da yeni ilaçların ve tedavi yöntemlerinin uluslararası ölçekte denenmesi sonucunda geliştirilmiştir. Kemoterapide kullanılan ilaçlar, aslında zehirdir; bazıları, kimyasal silah araştırmalarında geliştirilmiştir. Birçok kanser türüne karşı, standart ilaç bileşimleri ya da karışımları hazırlanmıştır. Bu bileşimler ya da dozlar, tedaviye başlayıp hastanın yanıtı görüldükten sonra ayarlanmaktadır. Bu, kimyasal tedavinin istenmeyen etkilerini azalttığı, tedaviyi daha etkili hale getirdiği gibi, kanser tedavisiyle ilgili yetilerin de gelişmesini sağlamaktadır.

Bazı kanser türlerinin gelişimini sınırlamak için, hormon tedavisi kullanılmaktadır. Bağışıklık tedavisinde, bazı tümörlere karşı, interferon (vücudun enfeksiyonlara ve hastalıklara doğal yanıtını geliştiren bir madde) gibi maddeler kullanılmaktadır. Çeşitli yöntemlerin bir arada kullanıldığı tedavi yönteminde, ameliyat ya da işın tedavisi (radyoterapi) gibi, kimyasal tedavi de kullanılmaktadır. Kanseri doğrudan tedavi etmek için, ameliyat ya da ışın tedavisi; vücudun başka yerlerine yayılabilecek olan kanserli hücreleri yok etmek için kimyasal tedavi.

Kanser ilaçları, hızla bölünen tüm hücrelere saldırır, bu nedenle, kanserli hücrelerle birlikte, hızlı bölünen normal, sağlıklı hücreler de yok olur. Bu ilaçların yan etkilerinin birçoğu da sağlıklı hücrelerin ölmesi nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Kimyasal tedavinin önemli yan etkileri aşağıdakilerdir: Bulantı ve kusma yaygın olarak görülür; ancak ilacın dozu hastanın yanıtına göre ayarlandığından, geçmişte olduğundan daha hafiftir. Kusma, bulantı giderici ilaçlarla denetlenebilmektedir.

Bir defada fazla yemekten ve mideyi bozacak yiyeceklerden kaçınmanın da yardımı olmaktadır Saç dökülmesi de yaygın olarak görülür Bazı hastalar, saçları dökülmeden başlarını tıraş etmekte ya da peruk takmaktadır. Saçlar, genellikle tedaviden sonra tekrar uzar. Kan hücrelerinde azalma (citofeni): Bu yan etkinin her zaman tedavisi gerekmemekte; ancak gerekli olduğu düşünülürse alyuvarlardaki azalma kan nakliyle giderilebilir, yine gerekirse akyuvar üretimi de uyarılabilir Karaciğerin ve böbreklerin zarar görmesi ise dozun ayarlanmasıyla en aza indirilebilir.

Ağız ülserleri ve sindirim sistemi hastalıkları ağzın ve sindirim sistemindeki organların içini kaplayan mukoza hücreleri hızlı bölünen hücreler olduğu için gelişir. Ağızda ağrılı ülserler ve ishal görülebilir, ayrıca tedavi sırasında hastalar iyi yemek yiyemedikleri ya da yiyecekler iyi emilmediği için beslenme bozuklukları da görülebilir. Kısırlık ya da ceninde anormallikler kemoterapiden kaynaklanabilir; bu nedenle, ilaç kullanırken doğum kontrolü şarttır. Bazı tedaviler ise kadınlarda ve erkeklerde kalıcı kısırlığa neden olabilmektedir. Günümüzde kemoterapi, hastaların dikkatli bir biçimde izlenebilmesi için düzenli kan testleri yapılmaktadır.

Bunun sonucunda da sorunlar hızla saptanmakta, ilacın dozu ayarlanabilmekte; ayrıca, yan etkileri ve rahatsızlığı en aza indirecek başka tedaviler de uygulanmaktadır. Buradaki başarı da birçok hastanın ayakta tedavi görmesi ve hastanede kalmalarının gerekmemesi anlamına gelmektedir.