Kan pıhtılaşması

Kanın katılaşma süreci. Kan pıhtılaşması, hasar görmüş kan damarlarından kan akışını durdurmada önemlidir. Bununla birlikte, kan pıhtıları büyük kan damarlarının içinde de oluşabilir ve miyokard infarktüsüne (kalp krizine) ya da inmeye yol açabilir (bkz. tromboz).

PIHTILAŞMA MEKANİZMASI

Bir kan damarı hasar gördüğü zaman, bölgeye kan akışını azaltmak için derhal daralır. Oluşan hasar bir dizi kimyasal reaksiyonu başlatarak, yarayı kapatmak üzere bir pıhtı oluşumuna yol açar. İlk olarak, yaralı bölge çevresindeki trombositler harekete geçerek yapışkan bir hal alır ve kan damarı duvarına tutunur. Harekete geçirilen trombositler o zaman kimyasal maddeler salgılar, bunlar da pıhtılaşma faktörlerini harekete geçirir. Bu faktörler, K vitamini ile birlikte, kandaki bir madde olan fibrinojen üstünde etki yaparak onu fibrine dönüştürür. Fibrin iplikçikleri, kırmızı kan hücrelerini yakalayarak pıhtı meydana getiren bir tür ağ oluşturur.

PIHTILAŞMA KARŞITI MEKANİZMALAR

İstenmeyen kan pıhtılarının oluşumunu önleyen pıhtılaşma karşıtı çeşitli mekanizmalar vardır. Trombositlerin bir araya toplanmasını (agregasyon, kan pıhtilaşmasının ilk aşaması) önleyen prostasiklin (bir prostaglandin) ve fibrini parçalayan (bkz. fibrinoliz) plazmin bu mekanizmalar arasındadır. Kan akımı aktif pıhtılaşma faktörlerini alıp götürür; karaciğer ise fazlalık pıhtılaşma faktörlerini etkisizleştirir.

PIHTILAŞMA KUSURLARI

Kan pıhtılasması kusurları kanama bozuklukları ile sonuçlanabilir. Aşırı pıhtılaşma ya da tromboz, bir pıhtılaşma faktöründe kalıtımla gelen bir artıştan ya da kusurdan (bkz. faktör V), gebelik önleyici hapların kullanılmasından, pıhtılaşmayı engelleyen enzimlerin düzeylerindeki düşüşten; ya da belirli bir bölgeyi geçerken kan akışının yavaş olmasından ileri gelebilir. Tedavi çoğunlukla heparin ya da varfarin gibi antikoagülan ilaçlar ile yapılır. kan pıhtılaşma testleri Kanama bozuklukları için tarama yapmakta ve tanı koymakta kullanılan laboratuvar testleri. Bu tür bozukluklar çoğunlukla kan pıhtılaşma faktörlerinin ya da trombositlerin eksiklikleri veya anormallikleri sonucunda meydana gelir (bkz. kan pıhtılaşması). Bu testler antikoagülan ilaçlar ile yapılan tedaviyi izlemekte de kullanılır; bu ilaçların aşırı dozları kanamaya neden olabilir. (AriKAN BOZUKLUKLARI Kan bileşenlerinin herhangi birinde sözgelimi kırmızı kan hücrelerinde, beyaz kan hücrelerinde, trombositlerde ve plazmanın çok sayıdaki yapıtaşında anormallikler meydana gelebilir. En yaygın kan bozukluğu olan aneminin (oksijen taşıyan pigment hemoglobinin kandaki düzeyinin düşmesi) çeşitli tipleri vardır Bazı kan anormallikleri kalıtımla gelir; diğerleri kanser gibi çeşitli hastalıkların sonucu olabilir ya da infeksiyon yapıcı organizmaların, toksinlerin veya ilaçların zehirlemesi nedeniyle oluşabilir. Kalıtımsal bozukluklar Bazı kan bozuklukları kalıtımla gelir (genetiktir) ve doğumda vardır (konjenital) Kırmızı kan hücrelerinin anormal derecede kırılgan olduğu talasemi (Akdeniz anemisi) ve orak hücreli anemi ile kan pıhtılaşma faktörlerinden birisinin eksik olduğu Orak hücreli anemi Bu elektron mikroskobu görüntüsü, orak hücreli anemi nedeniyle biçimi bozulmuş bir kırmızı kan hücresini (solda) gösteriyor. Sağda, oraklaşmaya başlamış başka bir kırmızı hücre görülüyor ca bakınız uluslararası normalleştirilmiş oran.)