Gen tedavisi

Hatalı genin etkilerini gidermek ya da genlerin rol oynadığı kanser türleriyle savaşa yardımcı olmak için bir normal genin kopyalarının kişinin hücrelerindeki DNA'lara yerleştirilmesine dayanan deneysel tedavi. Gen tedavisi hala emekleme aşamasında olup, çözülmesi gereken pek çok teknik, etik, dini sorun barındırmaktadır. TÜRLERİ Genel olarak iki temel gen tedavisi türü vardır: Somatik (vücut) hücre tedavisi, ve germ line (yumurta ya da sperm) tedavisi. Somatik tedavide, normal gen yalnızca vücut hücrelerine yerleştirilir, germ hücrelerine değil. Bu hastalığın yakınmalarını tedavi etmekle birlikte, kalıtımsal özelliğini etkilemez. Germ line tedavide ise, normal gen germ hücrelerine yerleştirilir ve gelecek kuşaklara aktarılır. Bununla birlikte, insanlarda germ line tedavi şu anda yasaktır. METODLAR Bir normal genin kopyaları vücut hücrelerine çeşitli yollarla tanıtılabilir. (Hastalığa yol açmasını önlemek için inaktive edilmiş) bir virüsün normal insan genini alarak hastanın genine taşıyacak şekilde değiştirilmesi, kullanılan yöntemlerden birisidir. Bir başka yöntem de, normal gen içeren çıplak bir DNA doğrudan hastaya enjekte edilir. Denen diğer yöntemlerden birisi normal DNA'yı küçük lipozomlara sarmak ya da normal DNA'yı makromaleküllere (çok büyük moleküller) yapıştırmaktır; bu lipozomlar ya da makromaleküller daha sonra inhalasyon gibi çeşitli yollarla vücuda tanıtılabilir. SORUNLAR Teorik olarak, kistik fibroz, fenilketonurya ve orak hücre anemisi (bakz. Tek gen kusurlarına bağlı hastalıklar, önceki sayfa) gibi tek genden kaynaklanan, otosomal resesif hastalıklar başta olmak üzere gen tedavisi çeşitli ciddi durumlarda etkili bir tedavi yöntemi olabilir. Bununla bir likte, diabetes mellitus, koroner arter hastalıkları ve hipertansiyon gibi pek çok yaygın hastalıkta, birden fazla gen işin içindedir ve genler tek başlarına hastalığa yol açmazlar. Ayrıca, şu anda kullanılan gen tedavisi teknikleri uzun vadeli bir kür sağlamazlar ve hastalarda tedavinin düzenli olarak tekrarlanması gerekir. Tekrarlayan tedaviler tedaviye karşı bir immün tepkinin oluşmasına yol açabilir. Gen tedavisinin tümörü tetikleme riski de bulunmaktadır. Normal geni yerleştirmek için inaktive haldeki virüs kullanılıyorsa, virüsün hastalığa yol açan forma dönüşmesi riski de söz konusudur. Dahası, bir kişinin genleri kadar temel bir şeyi değiştirmenin ahlaki ya da teolojik açıdan kabul edilebilir olup olmadığına dair kaygılar vardır. genetik olarak değiştirilmiş gıdalar GDO'lu gıdalar (genetiğiyle oynanmış gidalar) olarak bilinirler. DNA'ları (genetik materyal) belirli özellikleri modifiye edilecek şekilde kasten değiştirilmiş gıda ya da gıda bileşenleridir - asıl olarak da bitki ya da bitki türevleridirler. Genetik modifikasyonda DNA bir organizmadan izole edilir ve başka bir organizmanın DNA'sına yerleştirilir. Prosedürün yararlı olması amaçlanmış- ·tır; örneğin GDO'lu gıdalar haşereye karşı daha dayanıklıdır. Bununla birlikte, GDO'lu gıdalar çıktığından beri sağlığı ciddi şekilde tehdit ettiklerine dair kanıtlar olmasa da, GDO'lu gidaların güvenilir liği, çevreye ve ekolojiye etkileriyle ilgil kaygılar sürmektedir.