Epilepsi

Tekrarlayıcı nöbetler yaşamaya yatkınlık. Nöbetler, beyindeki anormal elektrik aktivite ile oluşan geçici nörolojik anormallikler olarak tanımlanır. İnsan aktiviteleri, düşünceleri ve duyguları normalde beyindeki sinir hücrelerinin düzenli ve sıralı elektriksel uyarılması sonucudur. Bir nöbet sırasında, kaotik ve düzensiz elektriksel boşalımlar değişik fiziksel E ve mental belirtilere neden olur. NEDENLERİ Epilepsi olan pekçok insanda genetik bir faktör geçerli olabilse de neden belirsizdir. Diğer durumlarda nöbetler bir kafa yaralanması; doğum travması; beyin enfeksiyonu (menenjit ya da ensefalit gibi); beyin tümörü; inme (kanla beslenmesindeki bir kesinti nedeniyle beynin bir böE lümündeki hasar); ilaç ya da alkol intoksikasyonu ya da metabolik bozukluk kaynaklı beyin hasarımın sonucu olabilir. BELİRTİLERİ Epilepsili pekçok insanda, nöbetler arasında hiçbir belirti olmaz. Bazı kişiler hemen öncesinde bir aura (özel bir "uyari" hissi) yaşarlar. Bazı vakalarda bir nöbet çakan ışıklar, stres ya da uykusuzlukla uyarılabilir. Epileptik nöbetler hastalık zamanlarında daha sıklıkla ortaya çıkabilir. TİPLERİ Epileptik nöbetler iki ana grupta sınıflandırılabilir: jeneralize ve parsiyel nöbetler. Jeneralize nöbetlerBu nöbetler bilinç kaybına neden olabilir ve beynin tüm alanlarını etkileyebilir. İki temel jeneralize nöbet tipi vardır: tonik-klonik nöbetler (önceden grand mal olarak adlandırılmaktaydı) ve absans nöbetler (önceden petit mal olarak adlandırılmaktaydi). Bir tonik-klonik nöbet sırasında, başlangıçta bir aura olabilir, sonradan vücut katılaşır ve bilinç kaybedilir. Solunum düzensiz olabilir ya da kısaca durabilir, sonrasında vücut kontrolsüz olarak titrer, kasılır. Genellikle atak birkaç dakika sonra kendiliğinden durur. Kişi sonrasında birkaç saat boyunca mayışık, dezoryante olabilir ancak olayı hatırlamayabilir. Uzamış tonik-klonik nöbetler potansiyel olarak hayatı tehdit edici olabilir. Absans nöbetler çoğunlukla çocuklarda görülür. Bozulmuş bilinç süreçleri sadece birkaç saniye sürer ve vücudun anormal hareketleri yoktur. Bu tip nöbet günde yüzlerce kez olabilir. Parsivel nöbetler Bu nöbetler beynin daha sınırlı bir alanındaki anormal elektriksel aktivite nedeniyledir. Basit ya da kompleks olabilirler. Basit parsiyel nöbetlerde, bilinç kaybı olmaz ve birkaç dakika süren bir anormal seğirme hareketi, çınlama hissi ya da koku, görüntü veya tat halüsinasyonları oluşur. Parsiyel nöbetin temporal lob epilepsisi denilen bir tipinde çevreyle bilinçli bağlantı kaybolur. Kişi sersemler ve tuhaf davranabilir. Tipik olarak kişi olayla ilgili birşeyler hatırlarsa da bu çok azdır. TANI Bir tanı koymak için, doktor nöbetler hakkında mümkün olan en fazla bilgiye ihtiyaç duyar. Hasta olayları hatırlamayabilir, bu durumda bir tanıktan doğru beyan alınması gerekli olabilir. Sinir sisteminin muayenesi normalde nöbetler arasında yapılır. Bir EEG (beynin aktivitesini kaydeden bir metod), BT taraması ya da beynin MRG'ı ve kan testleri de yapilabilir. TEDAVi Bir nöbet olurken, tanıklar çevreyi güvenli hale getirmelidir (örneğin zarar verebilecek objeleri uzaklaştırarak) ve kişinin bilinçsizken soluk alıp vermesini garanti altına almalıdır. Boyun çevresindeki giysiler gevşetilmeli ve başın altına katlanmış bir bez parçası gibi yumuşak birşey konmalıdır. Bunun dışında tanıklar sadece atağın kendi yolunda geçmesine izin vermelidir. Bir kez konvülsiyonlar durduğunda kişi iyileşme pozisyonuna getirilmelidir. Nöbet geçiren bir kişi hiçbir zaman tutulmaya çalışılmamalıdır ve hiçbir zaman ağzına hiçbirşey konmamalıdır. Antikonvülsan ilaçlar genellikle tekrarlayan nöbetleri durdurur ya da sıklığını azaltır. İlaçların sevimsiz yan etkileri olabilir ancak doktor hasta için en işe yarayacak ilacı bulacaktır. Şiddetli epilepside nöbetleri kontrol etmek için ilaçlar kombinasyonu gerekebilir. Tedavi sonrası iki ya da üç yıl hiç nöbet görülmezse ve nedenine bağlı olarak, doktor ilaç tedavisinin azaltılmasına ya da kesilmesine karar verebilir. Antikonvülsan ilaçlar alan ve hamilelik planlayan kadınların tedavisi hamile kalmadan önce gözden geçirilmelidir. Fetusta anormallik riskini azaltmak için bir başka ilaca geçilmesi gerekebilir. Tedavinin kesilmesi genellikle bir seçenek değildir çünkü nöbetler fetüs için son derece hasar verici olabilir. Eğer nöbetlere beynin tek bir alanındaki hasar neden oluyorsa ve ilaç tedavisinin etkinliği kanıtlanmadıysa cerrahi düşünülebilir. GÖRÜNÜM Çocukluk çağında ortaya çıkan epilepsi bazen ergenlikten hemen sonra kaybolabilir. Etkilenen erişkinler gayet normal hayatlar yaşayabilirler ancak iş seçimlerinde kısıtlamalar getirilebilir. Örneğin epilepsisi olan kişilerin yüksekte olmalarını ya da tehlikeli aletleri kullanmalarını gerektiren işleri olması önerilmez. Buna ek olarak sürdükleri araçlarla ilgili de bazı kısıtlamalar vardır (bkz. sürüş, ve sağlık). Epilepsisi olan kişilerin yasal olarak onlara ilgili kısıtlamaları açıklayacak sürüş ehliyeti acentaları ile bağlantıya geçmeleri gerekmektedir. Epilepsili pekçok kişi Medic-Alert tarafindan üretilmiş ve durumlarını açıklayan özel bir kart, isimlik ya da bilezik taşırlar. Etkilenen kişiler aynı zamanda ailelerini, özel arkadaş ve çalışma arkadaşlarıni bir nöbet durumunda yapmaları gerekenler konusunda bilgilendirmelidir