Menenjit

MENENJIT

Menenjit, beyinle omuriliği kaplayan zarların (meninks) enfeksiyonudur. Mantar, protozoa (tek hücreli canlı) ya da bir virüs menenjite neden olabilir; menenjitin en ciddi ve potansiyel olarak ölümcül türlerineyse çok sayıda farklı bakteri yol açar. Meningokok (neisseria meningitidis), B tipi hemofilus influenza (HIB), pnömokok, streptokok ya da stafilokok, bakteriyel menenjite neden olabilir. Meningokok menenjit, bütün ülkelerde görülebilir; hemofilus influenzanın neden olduğu menenjitte olduğu gibi, özellikle ergenlerle 10 yaş altındaki çocukları etkiler. Yetişkinlerde görülen menenjitin en yaygın nedeni, streptokok pnömokoktur.

Sadece çok hafif rahatsızlığa neden olan bir enfeksiyon olduğundan teşhis edilmesi güçtür; ancak bazı durumlarda kişiyi aşırı derecede hasta da edebilir. Ortakulaktaki ya da vücudun başka bir bölgesindeki bakterilere bağlı enfeksiyonlar, kan yoluyla beyinle omuriliği kaplayan zarlara (meninks) taşınabilir. Bakteri, burada hızla çoğalıp ilk belirtilerin çabucak ortaya çıkmasına neden olabilir. İlk belirti, genellikle kusmadır; kusmayı beyin zarlarının iltihaplanması ve beyin-omurilik sıvısının artan basıncı sonucu şiddetli baş ağrısı izler. Boyun, küçük çocuklarda sertleşip kavis yaparak arkaya doğru eğrilebilir. Tedavi edilmezse, beyinde sıvı birikerek komaya ve ölüme neden olabilir.

Diğer belirtiler; orta ya da yüksek ateş, baş ağrısı, kusma, bitkinlik, konvülsiyon (bilinç kaybı ve istemsiz hareketler), letarji (aşırı uyku ve hareketsizlik hali), parlak ışığa karşı duyarlılık, iki yaşından küçük çocuklarda bıngıldağın içe doğru çökmesi ve bütün vücutta mor döküntüler olarak sayılabilir. (Bu tür mor döküntü, menenjitin son derece tehlikeli bir türü olan Meningokok enfeksiyonunda görülür.) Çok küçük çocuklarda ateş, çocuk aniden ciddi olarak hasta düşene dek tek belirtidir. Bakteriyel menenjitin çeşitli türleri, burun ve boğaz salgılarının öksürük ya da öpüşme sonucu geçmesiyle yayılır; yakın temas ve aynı havanın solunması da hastalığın yayılmasına neden olur.

Aynı oda ya da evi paylaşan kişiler veya aynı gündüz bakımevleriyle okul sınıflarındaki çocuklar, bir salgın durumunda risk altında sayılmalıdır Beyin-omurilik sıvısından örnek alınıp bakteri ve anormal kimyasal bileşenlerinin aranması, teşhisin konmasına yardımcı olur. Bu, menenjitle beyin iltihabının birbirinden ayrılmasına ve hangi tür organizmanın enfeksiyona neden olduğunun bulunmasına yarar. Erken teşhis, hastalığın daha ciddi bakteriyel türlerinde ölümün engellenmesi için önemlidir. HIB, meningokoka bağlı menenjitin (neisseria meningitidis olarak da bilinir) bazı türleri ve streptokok pnömoni için güvenli ve etkili aşılar bulunmaktadır.

HIB aşısı, altı aylıktan küçük bebeklere üç doz olarak uygulanmalı; dördüncü doz da 12-18. aylar arasında yapılmalıdır. Meningokoka bağlı menenjit aşıları, 18 aylıktan küçük çocuklarda etkili değildir. Pnömokoka bağlı menenjit için varolan aşılar, günümüze kadar asıl risk grubunu oluşturan iki yaş altı çocuklarda etkili değildi. Bununla birlikte Amerika Birleşik Devletleri'nde geliştirilip kullanımı onaylanan bir aşı, bebeklerle beş yaşına kadar çocuklarda beyin hasarı, işitme kaybı ve ölüm oranlarının (günümüzde hastalıktan etkilenenlerin yüzde 10'u) büyük oranda düşürülmesi için umut vermektedir.

Yetişkinler, salgın sırasında aşılanabilirler; hastalıktan etkilenen bölgelere gitmeden önce de aşı olunması gerekir.