Tat yolları

Tat yolları

Dilin ön ve arka kısımlarıyla boğazdaki tat cisimcikleri, kafatası sinirleri aracılığıyla beyin sapındaki medullaya sinir uyarıları gönderir. Uyari, buradan talamusa ve beyin korteksinin (kabuğunun) parietal lopundaki tatların tanımlandığı tat algılayıcı bölgelere aktarılır. Koklama organları da, farklı tatların yorumlanması ve bu tatlardan zevk alınması için yaşamsal öneme sahip ek bilgi sağlar Dil-farenks (dilyutak) siniri (IX.

Tadın beyne iletilmesinde üç farklı kafatası siniri rol oynar: Yüz sinirleri, dilin öndeki üçte ikilik kısmındaki tat uyarılarını beyne iletir; dil-farenks siniri, dilin arka kısmındaki uyarıları gönderir ve vagus siniri, boğazdaki tat cisimciklerinin iletilerini beyne taşır. Bu uyarılar, sinir yollarıyla beyin sapına ve talamusa, daha sonra da ön beyin korteksindeki belirli bir tat olarak algılandıkları tat algılayıcı bölgeye iletilir. Tat lifleri, karmaşık bir rota izler. Yüz sinirinin tat lifleri, dilin öndeki üçte ikilik kısmında, özellikle de yan sınırlar boyunca tat cisimciklerine dağıtılmıştır.

Tat lifleri, dil siniriyle taşınır; ancak tutucu tel bağlar üzerinde yüz sinirine geçer; bu nedenle yüz siniri, tutucu tel bağlarla birleştiği yerin üzerinde hasar görürse (Bell felcinde olduğu gibi) tat duyusu da zarar görür. Bu lifler, yüz sinirinin. Tat cisimciklerinin algıladığı dört ayrı tat vardır: Tatlı, tuzlu, ekşi ve acı. Dilin ön kısmındaki tat cisimcikleri, en çok tatlı ve tuzlu gıdalara karşı duyarlıdır; dilin yan kısımlarındaki tat cisimcikleri, ekşiye karşı duyarlıdır; acıysa, en iyi şekilde dilin arka kısmında algılanır. (nervus intermedius) duyusal kök kısmında beyin sapına girer.

Bu lifler, dil-yutak ve vagus sinirleri lifleriyle birleşerek traktus solitariusun çekirdeğinde sona ererler. Bu çekirdeğin tat liflerini alan kısmı, genellikle tat çekirdeği olarak bilinir. Lifler, talamusa ulaşmak için buradan yukarı çıkar. Daha sonra talamustan yukarı çıkan lifler, korteksteki tatla ilgili bölgeye ulaşır; bu bölge, parietal lopundaki duyusal korteksin alt ucunda yer alır. Tat bölgesi, korteksteki dil ve yutak duyusal bölgelerine bitişiktir. Dil-yutak sinirinin tat lifleri, dilin arka üçte birlik kısmıyla yutaktaki tat cisimciklerine dağılırken vagus sinirinin tat lifleri, sadece gırtlak kapağına gider.

Sadece birkaçı yetişkin yaşama kadar devam ettiği için vagus siniri tat lifleri, nispeten önemsizdir. Vagus ve dil-yutak sinirlerinin tat lifleri, tat çekirdeğinde sona erer. Lifler, daha sonra yukarıda açıklanan yüz siniri lifleriyle aynı yolu izleyerek, tat çekirdeğinden kortekse gider. Tatla ilgili bilinçlilik düzeyimiz, kültürel koşullarımız, geçmiş deneyimlerimiz ve özellikle de koklama duyusu, belirli bir tadı algılamamızda önemli bir rol oynar. Tat olarak denediğimiz şeylerin yaklaşık yüzde 80'i kokuya dayanır. Tat duyusu anormalliklerine; dille boğazı, burun geçitlerini, sinir yollarını ve beyni etkileyen durumlar neden olabilir.

Tat duyusunu körelten durumlar soğuk algınlığı, burun enfeksiyonları, grip, virüse bağlı farenjit, ağız kuruluğu, yaşlanma (tat cisimciklerinin sayısi, zamanla azalır) ve aşırı derece sigara kullanımı (ağızda kuruluğa neden olur) olarak sıralanabilir.