Ilaç

Midede su Vücuttaki organlardan birinin veya daha fazlasının işlevini ya da bir hastalık sürecinin gidişini değiştiren kimyasal madde. Reçeteyle verilen ilaçlar, reçetesiz (tezgah üstü) satılan ilaçlar ve tıp dışı amaçlarla kullanılan cesitli maddeler (alkol, tütün ve kötüye kullanılan ilaçlar gibi) bu kapsama girer.

SINIFLANDIRMA VE RUHSATLANDIRMA

İlaçların normal olarak bir kimyasal adı, resmi olarak onaylanmış bir jenerik (tür) adı (bkz. jenerik ilaç) ve çoğu kez bir marka adı vardır. Tibbi kullanım amaçlı ilaçların çoğu ya ancak bir doktor tarafindan reçete edilmek üzere ruhsatlandırılmıştır ya da bir eczaneden veya süpermarketten reçetesiz satın alınabilir. Bununla birlikte, bazı ilaçların reçetesiz alınabilen düşük güçlü formülasyonları bulunmaktadır, ama daha güçlü formülasyonları ancak reçeteyle alınabilmektedir. Bazı reçetesiz ilaçlar, örneğin parasetamol, tezgah üstünden ancak sınırlı miktarda satın alınabilir. İlaçların çoğu, öngörülebilir bir potansa (güce) sahip saf bir preparat elde etmeyi garantilemek için yapay olarak üretilir. Bazı ilaçlar genetik mühendisliği ürünleridir. Bir ilaç kimyasal bileşimine veya tedavi ettiği bozukluğa göre ya da vücut üstündeki özgül etkisine göre sınıflandırılır. Tüm yeni ilaçlar etkinlik ve güvenlilik testlerinden geçirilir. İngiltere'de, ilaçların ruhsatlandırılması Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency (MHRA, İlaçlar ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu) tarafindan yapılır. Eğer toksik etkiler bildirilirse ya da ilaç ciddi hastalığa neden olursa, o ilacın ruhsatı iptal edilebilir.

KULLANIM YERLERİ

İlaçlar bedensel veya zihinsel semptomları rahatlatmak, eksik olan doğal bir maddeyi yerine koymak ya da bir hormonun veya başka kimyasalın vücut tarafından aşırı üretimini durdurmak için kullanılabilir. Bazı ilaçlar bakteriler veya mantarlar gibi yabancı organizmaları yok etmek için verilir. Aşılar olarak bilinen bazı ilaçlar da vücudun immün sistemini antikorlar oluşturmaya teşvik etmek için verilir.

UYGULAMA YÖNTEMLERİ

İlaçlar ağızdan veya şırıngayla (injeksiyonla) verilir ya da dolaysız veya dolaylı olarak deriden, burundan ve diğer dolay sız yollardan etkilenmiş bölgeye (örneğin, bir inhaler ile akciğerlere) uygulanır. Şırıngayla verilen ilaçlar ağızdan alınanlara göre daha çabuk etki gösterir, çünkü doğrudan kan dolaşımına girer. İnjeksi yon için farklı yollar vardır. En hızlı olanı toplardamar içi (intravenöz) yoldur; kas içine (intramusküler) uygulama da hızldır, çünkü kaslara bol miktarda kan gelir; deri altı injeksiyon en yavaş, ama kendi kendine uygulama için daha kolay bir yöntemdir. ATILMA Emilmeyen ilaçlar karaciğerde parçalanır. Ağızdan alınanlar dışkıyla atılır; kan dolaşımına girmiş olanlar idrarla atılır.

İSTENMEYEN ETKİLER

İlaçların çoğu istenmeyen etkilere yol açar. Bu etkiler vücut ilaca uyum sağladıkça azalabilir. Bir ilacın emiliminde, parçalanmasında veya atılmasında bir değişiklik (örneğin, karaciğer hastalığı nedeniyle) meydana gelirse, istenmeyen etkilerin meydana gelme olasılığı artar. Beklenmeyen reaksiyonlar bazen bir genetik bozukluktan, bir alerjik reaksiyondan ya da vücut dokularına zarar veren antikorların oluşmasından dolayı meydana gelir. Bazı ilaçlar gıdalarla, alkolle veya diğer ilaçlarla etkileşime girer İlaçların birçoğu plasentadan geçebilir; bazıları, eğer gebe kadın tarafından alınırlarsa, ceninin büyümesini ve gelişimini etkiler. İlaçların çoğu emziren annelerin sütüne geçebilir ve bazıları bebek üstünde istenmeyen etkilere sahip olabilir. ilaç kötüye kullanımı Bir ilacın normal olarak reçete edildiği ya da önerildiği amacın dışında bir amaçla kullanılması. Uyarıcı ilaçlar, sözgelimi kokain ve amfetamin ilaçlar; merkezi sinir sistemi baskılayıcıları, sözgeli mi alkol ve barbitürat ilaçlar; halüsinojen ilaçlar, sözgelimi LSD; ve narkotikler, sözgelimi eroin (bkz. opioid ilaçlar) sıklıkla kötüye kullanılan ilaçlar arasındadır. Bazı ilaçlar sporda performansı artırmak için kötüye kullanılır (bkz. spor, ilaçlar ve; steroidler, anabolik). İlaç kötüye kullanımından kaynaklanan problemler ilgili ilacın istenmeyen etkilerinden, intoksikasyon sırasında oluşan kazalardan ya da birçok ilacın alışkanlık yapabilme ve ilaç bağımlılığına yol aça bilme potansiyelinden ileri gelir.