İki taraflı görüş

İki taraflı görüş

İnsanın normal görme duyusu, her iki göze bağladır; her iki gözde oluşturulan görüntüler tek bir odaklanmış görüntüye dönüştürülür. Her iki göz de aynı sahneyi ya da aynı nesneyi biraz farklı olarak görür; çünkü farklı açılardan bakarlar. İki taraflı görüş, her iki gözle bir sahneye ya da nesneye odaklanma yeteneğidir; bu, iki resmi, derinliği olan, tek bir görüntü oluşturmak için harmanlamak anlamına gelir. İki taraflı mükemmel bir görüş yeteneğinden yoksun kişi, derinlik algısıyla ilgili sorunlar nedeniyle uzaklığı görsel olarak tahmin etmekte güçlük çekebilir. Nesnenin bir yerine iki görüntüsünün algılanmasına çift görme (diplopi) adı verilir.

Bu, korneanın simetrisini bozan astigmat hastalığının yan etkisi olarak ortaya çıkabilir; bir gözün kaslarının, diğer gözün kaslarından daha güçlü ya da daha zayıf olması da çift görmeye yol açabilir Çift görme, göz küresini çevreleyen kas çiftlerinin uyum içinde çalışmadığı ve gözün anormal bir biçimde hareket etmesine neden olan şaşılığın (strabismus) belirtisi de olabilir. Şaşılık, bir ya da iki gözün burna doğru baktığı çapraz-göz, gözlerin dışa doğru döndüğü göz bozukluğu ya da odaklanmaya yardımcı olabilmek için gözlerin kısılarak sahnelere veya nesnelere dikkatlice bakması şeklinde ortaya çıkabilir. Derinlik algısının bozulması durumunda beyin iki farklı görüntü alır.

Bir nesnenin net bir biçimde görülmesi için ışık ışınlarının, ağ tabakada kesin bir nokta üzerine odaklanması gerekir. Göz küresinin şekli nedeniyle ışık ışınları odaklanamadığında, ışık ışınlarının kırılmasıyla ilgili sorunlar ortaya çıkar. Bunlar, uzağı görememe (miyop), yakını görememe (hipermetrop) ve astigmattır. Bu odaklanma sorunlari, herhangi bir hastalık ya da travmadan çok gözün doğal fiziksel özelliklerine bağlıdır. Hipermetropta göz, uzaktaki nesneleri görmekte herhangi bir güçlük çekmezken yakındaki nesnelere odaklanmakta sorun yaşar. yeterince derin olmadığı ve mercekler güçsüz olduğu için ağ tabakanın üzerine değil de ötesinde bir noktaya odaklanır.

Hipermetroba bağlı bulanık görüş, gözün zorlanmasına ve baş ağrısına neden olur. Normal yaşlanma sürecine bağlı olarak merceklerin esnekliğindeki azalmanın neden olduğu hipermetroba presbiyopi adı da verilir. Bu durum, yakındaki nesneleri görmek için odağın ayarlanmasında güçlüğe yol açar. Genellikle 45 yaştan sonra hemen herkes, bir dereceye kadar presbiyopiden şikayetçi olur. Bu durumu engellemenin herhangi bir yolu yoktur. Miyoptaysa göz, uzaktaki nesnelere odaklanmakta güçlük çeker; fakat aynı güçlüğü fazlasıyla derin olduğu ya da mercekler fazla kavis yaptığı için ışık ışınları çok fazla kırılır ve görüntüler ağ tabakanın üzerinde odaklanacağına önünde odaklanır.

Hipermetrop gibi, bu odaklanma bozukluğu da kalıtsal olabilir ya da merceklerin esnekliğini yitirmesi sonucu zamanla ortaya çıkabilir. Korneada ya da mercekte düzensiz kavis, astigmat olarak bilinen duruma yol açar; bu durumda da işık ağ tabakanın üzerine odaklanacağına ötesine ya da önüne odaklanır. Kalıtsal olan ya da herhangi bir yaralanma veya hastalığa bağlı olarak ortaya çıkabilen astigmat, bulanık ya da bozuk görmeye neden olur. Görme bozuklukları, göz tarafından algılanan görüş alanının büyüklüğünü ya da şeklini etkiler.

Bu bozukluklar, makula dejenerasyonu (bozukluğu) olarak adlandırılan hastalığı da kapsar; bu durumda ağ tabakanın orta kısmındaki sarı nokta (makula) bozularak bulanık görmeye ve merkezi görüşün yavaşça kaybolmasına yol açar. Yüzeysel görüş, genellikle bu durumdan etkilenmez. Gözün çok sayıda sinir ucu, görüşün en keskin olduğu makulada toplanır. Makula ile ilgili bozulma yaşlanma sürecinin doğal bir parçası olabilir ya da bir hastalığa ve çevre etkenlerine bağlı olarak ortaya çıkabilir. Yüzeysel görüş alanın (görüş alanının dış kenarları) bir tüpten bakıyormuşçasına aşırı derecede daralması durumuna tünel görüş adı verilir.

Bu durum, genellikle gözde aşırı sıvı birikmesinin yol açtığı basıncın görme sinirini etkilediği glokom hastalığının belirtileri arasında yer alır. Bu durum, ağ tabakanın bozulmasına yol açan tavuk karasının da belirtisidir. Görme alanının sınırlanması sonucu tünel görüş geliştiren bir kişi, hemen yanında dikilen birini göremez. Bu durum, genellikle gece körlüğüne yol açar; gece körlüğü, belirli bir seviyenin altındaki ışıkta gözün normal işlevlerini yerine getirmede güçlük çekmesi durumudur. Hemianopi, gözlerden birinin ya da her ikisinin normal görme alanında yarıya kadar görme kaybı ya da körlük durumudur.

Görme kaybı, genellikle görme alanının sol ya da sağ veya üst ya da alt yarısında oluşabilir. Her iki gözde eşit düzeyde görme kaybı olduğundan hemianopi, genellikle ilk evrelerinde fark edilmez. Hemianopiye, gözler tarafından iletilen görüntülerin beyne gönderilemediği ya da beyinde işlenemediği bir beyin bozukluğu neden olur. Genellikle beyni zarar gören kişilerde görülür. Gözün ışık ışınlarını kırma gücünü düzelten gözlüklerle kontak lensler, bu tür bozukluklar için en yaygın tedavi biçimidir. Bazı durumlarda miyop, hipermetrop ve astigmatı düzeltmek ya da iyileştirmek için lazer ameliyatı yapılabilir.

Işık ışınlarını kırma bozukluklarının tedavisinde kullanılan en yaygın lazer terapisi, korneanın kalınca bir tabakasının cerrahi müdahaleyle kaldırılması ve lazer ışınlarıyla doku hücrelerini patlama noktasına kadar isıtıp, korneanın bir kısminın alındığı LASIK yöntemidir. Bu, tedavi edilen bozukluğa göre korneanın şeklinin değiştirilmesine ve ağ tabaka üzerinde odaklanması için ışığın göze doğru hareket etmesine olanak tanır. Bununla birlikte en iyi şekilde düzeltilmiş görüş (gözlükler ve kontak lenslerle), lazer ameliyatının ardından öncekine oranla kötüleşebilir.

Lazer ameliyatları, gözdeki zarar görmüş dokuların ve belirli bazı hastalıklar ve yaralanmalar sonucu oluşan göz damarlarının alınması için de kullanılabilir. Normal derecenin altında olan ve gözlük, kontak lens, cerrahi müdahale ya da diğer tıbbi tedavi yöntemlerle düzeltilemeyen görme; kısmi görme ya da düşük görme olarak adlandırılır. Bu duruma genellikle makulanın zarar görmesinin yanı sıra, şeker hastalığına bağlı olarak gelişen ağ tabaka değişiklikleri, glokom, katarakt ve tavuk karası gibi hastalıklar neden olur. Kısmi görüşte birçok kişi, kör gibi görünebilir ancak biraz da olsa görme yeteneğine sahiptir.

Okuma gibi etkinlikler, iri puntolarla basılmış kitaplar ve büyüteçler gibi nesnelerin yardımıyla hâlâ yerine getirilebilir.