Döllenme ve erken gelişim

DÖLLENME VE ERKEN GELİŞİM

Cenin gelişimi, bir sperm hücresinin rahim ile yumurtalıklar arasındaki tüp içindeki olgun yumurtayı delmesi sonucu yumurtanın döllenmesiyle başlar. Spermle yumurtanın her birinde 23 kromozom vardır; döllenmenin ardından oluşan zigot adlı hücre, 46 kromozoma sahiptir. Zigot, mitoz adı verilen bir süreçte hücre bölünmesi yoluyla büyür. Bu süreç, zigot rahimle yumurtalıklar arasındaki tüpden aşağı doğru hareket ederken, tüysü yapılar (cilia) arasından geçerken devam eder.

Birkaç kez bölünme olduktan sonra, oluşan hücre kümesine morula adı verilir; morula, birkaç gün süren bölünme sürecinden sonra blastosit (döllenmiş yumurtanın çoğalarak oluşturduğu hücre kitlesi) adı verilen içi boş kürecikler haline gelir. Blastosit, yaklaşık 3-5 gün sonra rahme ulaşır. Bölünmenin devam etmesi sonucu blastosit, trofoblast adlı bir dış katmanla çevrili, sıvı dolu kesenin bir kısmında, iç hücreler kümesine bölünür. İç hücreler kümesi, üç ayrı hücre tabakası oluşana kadar bölünmeye devam eder. Bu tabakalar, organların oluşacağı tohum katmanlarıdır. En dıştaki tabakaya ektoderm adı verilir; en içteki tabakaysa endoderm olarak adlandırılır.

Bu iki tabaka arasında mesoderm adlı üçüncü bir tabaka oluşur. Blastosit, kendini rahmin çeperine (endometriyum) yerleştirir; blastosit, döllenmeden yaklaşık 10 gün sonra rahim çeperine tamamen gömülü hale gelir. Bu sırada benzersiz doku ve organlar, tohum hücrelerinden şekillenmeye başlar. Mesoderm tabakasında kemik, kas, kalp, bağ dokusu, kan hücreleri ve damarlar gelişmeye başlar. Endodermde sindirim ve solunum sistemleri oluşurken ektodermde deri, saç ve merkezi sinir sistemi dokuları şekillenir.