Cüzam

CÜZAM

Cüzama tüberküloz basiliyle akraba olan çubuk şeklindeki mikobakterium leprae adlı bakteri neden olur. Cüzam, Orta ve Güney Amerika, Doğu Asya ile Asya ve Afrika'nın tropikal ülkelerinde yaygındır. İki temel türü vardır: Tüberküloid cüzam ve lepromatöz cüzam. Derinin alt katmanlarındaki bir enfeksiyon olan tüberküloid cüzam, enfeksiyon bölgesindeki kıl köklerinin, terbezlerinin ve sinir uçlarının yok olmasına neden olur. Enfeksiyon bölgesinin üzerindeki deri, kuruyarak renk değiştirir; dokunma, sıcak-soğuk ve ağrı duyularına duyarlılığını yitirir. El ve ayak parmakları, kolayca yaralanarak kopabilir. Lepromatöz cüzamdaysa, organizma, deri içinde serbestçe çoğalır.

Vücutta ve yüzde büyük ve yumuşak yumrular ya da nodüller oluşur. Gözler, burun ve boğazdaki mukus zarları da etkilenebilir. Şiddetli durumlarda hastanın sesi kalınlaşabilir; körlük ortaya çıkabilir; burun düşebilir. Cüzamın her iki türü de, sadece belirli bir oranda bulaşıcıdır (cüzam, solunum yoluyla bulaşır); enfeksiyon, 6 ay-10 yıl gibi uzun bir sürede oldukça yavaş bir seyir gösterir. (Vibriyo kolera) Hastalığın ilk tipik işaretleri, deri üzerinde hafifçe beliren, kaşıntıya yol açmayan kabartılardır; kırmızımsı renkteki bu kabartıların olduğu bölgede duyu kaybı vardır. Tanı, etkilenen deri ya da sinirin kenarına yapılacak bir biyopsiyle doğrulanabilir.

Cüzam, en yaygın olarak 10-20 yaşları arasındaki kişileri etkiler ve kadınlara oranla erkeklerde daha yaygın görülür. Hastalığın, basillerle dolu toz zerreciklerinin solunmasıyla yayıldığı bilinir. Yoğun nüfus ve yetersiz beslenme gibi etkenlerin hastalığın yayılmasını kolaylaştırdığı yoksul ülkelerde daha yaygındır. Binlerce yıldır varolan cüzam, enfeksiyonun yol açtığı korkunç deformasyonlar nedeniyle toplumlarda ciddi bir etkiye neden olmuştur. Hastalığın tedavisi ve vaka sayısının azaltılması için harcanan emekleri etkileyebilecek bir korku ve tepki durumunu engellemek amacıyla cüzamdan günümüzde farklı bir isimle (Hansen hastalığı) söz edilmektedir.

Deformasyonların ve diğer fiziksel sakatlıkların oluşumunun engellenmesi açısından idrar yapma sırasında ağrılı bir yanma hissi, hastalığın ilk belirtisidir erken tedavi önemlidir. İlaçla bir yıl içinde tedavi edilebilir. Tedavi, hastalığın etkisiz hale gelmesinden sonraki birkaç yıl devam etmelidir.