Besin zehirlenmesi

Büyük olasılıkla kontamine yiyecek veya suyun sebep olduğu ve aniden ortaya çıkan mide-barsak hastalıklarını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Besin zehirlenmesi vakalarının çoğunun nedeni, bakteriler, virüsler veya parazitlerin yiyecek veya suya bulaşmasıdır. Sıcak havalar da bu ihtimal daha da artmaktadır Besin zehirlenmelerinden, örneğin ev halkının (veya belirli bir restoranın müşterileri) çoğu aynı gıdayı aldıktan sonra hastalanıyorsa şüphelenilir.

BAKTERİYEL NEDENLER

Besin zehirlenmesinden sorumlu tutulan bakteriler genel olarak, hızlıca çoğalarak barsaklardaki geniş bir alanda yayılan iltihaplanmáva neden olan Salmonella, Kampilobakter ve E. Koli gruplarının belirli türleridir. Listerialar da besin zehirlenmesine vol acabilirler. Özellikle kümes hayvanları gibi belirli çiftlik hayvanları besin zehirlenmesinsunulmadan önce sütün yeterli derecede pastörizasyonunun ve etin kontrolünün gerçekleştirilmesi, bu tür enfeksiyon ve enfestasyonun bir çoğunun oluşmasını engelleyebilir. Et, balık, midye, kümes hayvanları ve yumurtaların pişirilerek hijyenik şartlar altında hazırlanması enfeksiyon riskini en aza indirmektedir C 0y i 2 den sorumlu tutulan bakterileri barındirırlar. Eğer dondurulmuş kümes hayvanlarının etleri pişirilmeden önce yeterli derecede çözülmezse, veya yeterli oranda pişirilmezse besin zehirlenmesine sebep olma eğilimi gösterirler. Taze yumurtaların aşırı kontamine olma ihtimalinin dü şük olmasına rağmen, hastalıklı bir hayvan tarafindan olgunlaştırılan yumurtaların hastalık yapan bakterileri içerme olasılığı vardır. Bakteriler, enfekte hayvan veya insan dışkıları üzerinden yiyeceklere taşınabilirler; bakteriler sinekler vasıtasıyla veya zayıf kişisel hijyen nedeniyle taşınırlar. Bazı bakteriler, uzun süre pişirmeyle dahi yok edilemeyen toksin oluşumuna neden olurlar. Örnek vermek gerekirse, Klostridium perfringens organizması ısıya karşı dayanım gösterir ve yanlış biçimde saklanan pastalar gibi önceden pisirilmis yiyeceklerde de bulunabilir. Botulizm, bir bakterivel toksinin neden olduğu besin zehirlenmesinin az görülen ve yaşamı tehdit eden bir biçimidir. Botulizme sebep olan yiyecekler çoğunlukla evde muhafaza edilen meyve, sebze ve balıklardır.

VİRAL NEDENLER

Besin zehirlenmesinden sorumlu tutulan virüsler, astrovirus, rotavirus ve midyeyi etkileyen küçük yuvarlak yapılı virüstür. Bu tür zehirlenmeler, insan dıskısının bulaştığı sularla temas eden ham veya yarı pişmiş yiyeceklerden kaynaklanır.

DİĞER İNFEKTİF NEDENLER

Genel olarak ciftlik hayvanlarını etkileyen Kriptosporidyum tek hücreli paraziti, içme suyu sisteminden, yüzme havuzlarında veya hayvanlarla olan doğrudan temasla insanlara geçebilirler. HIV enfeksiyonu veya AIDS'li hastalar bu tür besin zehirlenmelerine karşı hassasiyet gösterirler.

İNFEKTİF OLMAYAN NEDENLER

Besin zehirlenmesinin infektif olmayan nedenleri olarak, zehirli mantarlar ve şapkalı mantarlar (bkz. mantar zehirlenmesi), yüksek dozda insektisit içeren meyve ve sebzeler, ve kısmen çinkodan yapılan kaplarda saklanan meyve suyu gibi bazı besinlerden kaynaklanan kimyasal zehirlenme gösterilebilir. Japonya'da çok tüketilen kirpi balığı veya birçok tropik ülkenin temel gıda maddesi olan maniok gibi besinler iyi pişirilip hazırlanmazlarsa, ılımlıdan öldürücüye kadar değişen seviyelerde zehirlenmelere sebep olabilirler. SEMPTOMLAR Semptomların başlangıcı, zehirlenmenin sebebine bağlıdır. Semptomlar kimyasal zehirlenmede 30 dakika içerisinde, bakteriyel toksin zehirlenmesinde bir ve oniki saat arasında, ve birçok bakteriyel ve viral enfeksiyon durumunda 12 ile 48 saat arasında görülürler. Besin zehirlenmesinin semptomlari, ishal, mide bulantısı ve kusma, mide ağrısı, ve şiddetli vakalarda şok geçirme ve yere yığılmadır. Botulizm sinir sitemini etkileyerek görme bozukluklarına, konuşma zorluğuna, felç ve kusmaya neden olur TEŞHİS Bakteriyel besin zehirlenmesinin teşhisi genellikle bir dışkı örneğinin incelenmesiyle doğrulanır. Kimyasal zehirlenme ise çoğu zaman kişinin tükettiği yiyeceklerin tanımlanmasıyla ve şüphelenilen yiyeceğin analiz edilmesiyle teşhis edilir.

AYAĞIN ANATOMİSİ

Erişkinde her bir ayakta 26 kemik bulunur (vücuttaki toplam kemik sayısının 1/8'i) Önde naviküler, küboid ve kuneform kemikleri metatarslara bağlanır. Falankslar ayak parmaklarına form verir. TEDAVi Hafif vakalar evde tedavi edilebilir. Kaybedilen sivıların yerine bol miktarda temiz sıvı alınmalıdır (bkz. rehidrasyon terapisi). Şiddetli durumlarda, veya gençler ya da yaşlılar etkilendiğinde, hastane tedavisi gerekebilir. Eğer zehirlenme vakasında bakteriyel toksinden şüphe ediliyorsa mide yıkanabilir (bkz. gastrik lavaj). Botulizm ve bazı mantar zehirlen mesi vakaları haricinde besin zehirlenmelerinin bir çoğu ciddi değildir; iyileşme genellikle yaklaşık üç gün içeri sinde sağlanır. Bazı E. Koli türleri alyuvarları ciddi olarak tahrip ederek böbrek yetmezliğine neden olabilirler (bkz. hemolitik-üremik sendrom). (Bakınız ayrıca kolera; dizanteri; deniz yiyecek leri zehilenmesi; tifo ateşi.) KORUNMA Alınacak bazı basit önlemler, besin zehirlenmesi riskini belirgin biçimde azaltırlar. Yemeklerle temas öncesinde eller mutlaka yıkanmalıdır, ve taze meyve ve sebzeler temiz suyun altında durulanmalıdır. Taze et için kullanılmış olan kesme tahtaları ve aletler diğer yiyecekler için kullanılmadan önce sıcak suyla yıkanmalıdır. Paketlenmiş yiyeceklerin son kullanma tarihleri mutlaka kontrol edilmelidir. Et, tavuk eti ve yumurtalar sıcaklık içlerine tam anlamıyla nüfuz edinceye dek yeterli derecede pişirilmelidir. Ham ve pişmiş yiyecekler buzdolabında birbirinden ayrı tutularak muhafaza edilmelidir, ve taze et buzdolabının en soğuk bölümünde tutulmalıdır. Alışkın oluņmayan yemeklerin hazırlanmasının öncesinde bu yemeklerle ilgili bilgi edinilmelidir. topuk kemiği ayak Talus Ayağın iki yaşamsal işlevi vartır. Bu işlevlerden ilki ayakta durma ve yürüme esnaKüboid sında vücut ağırlığının desteklenmesidir; ayağın ikinci işlevi de kaldıraç hareketiyle naviküler vücudu ileri doğru yöneltmesidir., kemik küboid

AYAĞIN ANATOMİSİ

Metatarsals Yetişkin bir insanın ayaklarının her birinde 26 kemik (İskeleti olusturan tüm kemiklerin sekizde biri) bulunmaktadır. falanks Kalkaneus yukarıda talusa bağlanmıştır. Ön kısımdaki kayıksı, küboid ev kunei form kemikler metatarsallara bağlıdır. Fanalanklar parmakları meydana getirirler. YAPISI Ayağın en geniş kemiği olan topuk kemiği (kalkaneus), bilek kemiğine (talus) eklenmiştir. Tarsal kemikler talusun ve kalkaneusun ön kısmında bulunmaktadırlar ve metatarsal kemiklere eklenmiştirler. Ayak parmağının kemikleri falanks olarak adlandırılırlar; bas parmakta iki, diğer ayak parmaklarında ise üç tane falanks vardır. Bileğin etrafindan geçen tendonlar, çeşitli ayak ve parmak kemikleri üzerinde etkin olan kaslara bağlanırlar. Ana kan damarları ve sinirler, ayağı besleyebilmek amacıyla bileğin iç kısmının ön ve arka bölgesinden gecerler. Normal bir ayağın alt yüzeyi, ligamentler ve kaslar tarafindan desteklenen doğal bir kemer meydana getirirler. Sert bir deri tabakasıyla kaplanmış olan ayğın tabanı, fasya (bağ doku) ve yağ dan meydana gelir. RAHATSIZLIKLAR Ayak yaralanmaları çoğunlukla ayak kemiklerinin (metatarsallar ve falanklar) kirılmasına sebep olur. Yüksek biryerden sert bir yüzeye düşüldüğünde kalkaneus kırılabilir. Doğustan gelen ayak anormaliteleri arasında yumru ayak, düz taban ve pençe ayak rahatsızlıkları vardır. Bunion (ayak parmağı şişi), baş parmağın başlangıcındaki eklemin üzerinde kalın bir bursanın (sıvi dolu kese) bulunduğu bir çarpıklıktır. Nasır, genellikle ayağı sıkan ayakkabıF lar nedeniyle meydana gelen kalınlaşmış küçük deri bölgeleridir. Ayağın tabanında verükalar (siğil) da oluşabilir. Ayak mantari, daha çok parmakların arasındaki deriyi etkileyen ve o bölgenin kaşınmasına, hassaslaşmasına ve çatlamasına neden olan fungal bir enfeksiyondur. Gut, bas parmağın baslangıc kısmındaki veva avaktaki herhangi bir eklemi etkileyen ve sıklıkla karşılaşılan bir artrit türüdür. Genellikle baş parmağın tırnağınF da görülen içe doğru büyüyen tırnak, çevresel dokularda enfeksiyon ve iltihaplanmaya neden olabilir (bkz. paroniki). Ayak düşmesi, yürüme esnasında ayağın kaldırılamaması nedeniyle ayağın yerde sürüklenerek hareket ettirildiği bir rahatsızlıktır. Bu durum, yürüme hareketinin gerçekleştirilmesinden sorumlu olan bacak kaslarında veya alternatif olarak, bu kasları besleyen sinirlerde meydana gelen bir hasarın sonucunda görülmektedir