Endokrin (hormon) sistemi

ENDOKRİN (HORMON) SISTEMİ

Vücuttaki dokuların etkinliklerinde eşgüdüm sağlamakla görevli olan hormon sistemi, hormon denilen kimyasal maddeler sayesinde çalışır. Aminoasitler ya da stroidlerden oluşan hormonlar hormon hücreleri tarafından belirli zamanlarda ve belirli miktarlarda bırakılır ve genellikle bırakıldıkları yerden belirli bir uzaklıktaki hedef organlara gönderilir Hormonlar, genellikle hedef hücrelerin üzerindeki ya da içindeki özel alıcı bölgelerle birleşerek hareket ederler.

Salgılarını deri yüzeyine ya da sindirim ve solunum sistemlerinin sınır bölgelerine gönderen dış salgıbezlerinden farklı olarak hormonal organlar (hormon salgılayan bezler olarak bilinir), salgılarını genellikle sadece kan dolaşımına ya da vücut boşluklarına salgılarlar. Hormonlar, sinir sistemini etkiler ve hormonal organların birçoğu, sinir hücreleri tarafından uyarılır ya da tutulur. Beynin hipotalamus kismının, hormon sisteminin ana organı olan hipofizle yakın bir bağlantısı vardır.

Bu, hormon sistemiyle sinir sistemlerinin vücut işlevlerinin denetimini paylaştıkları anlamına gelir: Sinir sistemi, genellikle hızlı ya da ani etkinlikleri denetlerken; hormon sistemi, yavaş ya da uzun süreli değişimleri denetler. Hormon sistemi (epifiz bezi, timus bezi, tiroid, paratiroid, böbreküstübezleri, pankreas doku adacıkları, yumurtalıklar ve testisler), hipofiz bezinin denetiminde çalışır. Yumurtalıklarla testisler, cinsel işlevleri denetleyen ve ikincil cinsel özellik gösteren hormonlar üreterek hormon salgılayan bezler olarak da çalışırlar.

Hormon sisteminin merkezi koordinatörü olan hipofiz, beynin hipotalamus kısmının hemen altında yer alır ve genellikle hipotalamus tarafından denetlenir. Hipofiz, ön ve arka lop olmak üzere ikiye ayrılır. Ön lop, büyüme hormonu, prolaktin (süt hormonu), folikül (kesecik) uyarıcı hormon, luteojenik hormon, tiroid uyarıcı hormon, böbreküstübezlerinden hormon salgılanmasını uyaran hormon ve melanin (koyu renkli pigment) uyarıcı hormon üreten birçok farklı türde Testislerle, yumurtalıklar, erkekle karını üretir ve ürerol oynar.