Yapay dölleme

YAPAY DÖLLEME

Ersuyunun, dölyoluna ya da dölyatağı boynuna, cinsel ilişki dışında bir yöntemle konulması, yapay dölleme olarak bilinir. Yapay dölleme, kısırlığın çözümünde, eşi kısır ya da iktidarsız olan kadınların gebe kalmasını sağlamak için kullanılmaktadır. Yapay dölleme, hayvan üretme yöntemi olarak da kullanılmaktadır. 20. yüzyılın başlarında, Rusya'da hayvanlarda kullanılmak üzere geliştirilen yapay dölleme, 1930'ların sonunda tüm dünyaya yayıldı. Hayvanlarda bu yöntem, çiftlik hayvanlarında istenen özelliklerin yavrulara aktarılmasını ve doğal süreçte gerçekleşemeyecek bir üremeyi sağlıyordu. İnsanlarda ise, erkektedir.

Bu işlemde, yumurtanın yusini önlemek için, fallop boruları kesilmekte ya da bağlanmaktadır lerdeki kısırlık ve iktidarsızlık sorunlarının yanı sıra, kadınlardaki dölyatağı boynu mukusunun alıcı olmadığı durumlarda ya da açıklanamayan kısırlıklarda da bir seçenek olabiliyordu. Sperm taze ya da donmuş olabilir. Kadının eşinden (iktidarsız değilse) ya da bir vericiden (donör) alınabilir. Daha sonra kullanılacaksa, plastik tüp içinde sıvı nitrojende dondurulur. Dondurulmuş sperm, uzun bir süre korunabilir ve sonra kullanılabilir; örneğin erkek, kısırlaşmaya yol açabilecek bir tedavi (kanser tedavisi gibi) görecekse.

Sonra, vücut ısısı ölçülerek ve dölyatağı boynu mukusu incelenerek yumurtlama zamanı belirlenen kadına, spermlerin şırıngayla dölyoluna ya da dölyatağı boynuna verildiği, basit bir işlem uygulanır. Bu teknik, başarılı olmakta ve yüzde 50-65 oranında gebelik gerçekleşmektedir. Spermler başka birinden alındığında, işlemin yasal ve duygusal yönleri karmaşıktır ve psikolojik danışma gerekir. Baba, sosyal açıdan babadır; ancak genetik baba değildir. Anne ise hem sosyal açıdan, hem de genetik açıdan annedir. Çiftler, normal yoldan çocuk sahibi olamiyorsa, çoğunlukla da kadın kısırsa ya da tıbbi nedenlerle gebe kalmaması gerekiyorsa, taşıyıcı annelik söz konusu olabilir.

Taşıyıcı annelik iki biçimde olabilir; taşıyıcı annenin, erkeğin spermleriyle ve yapay dölleme yoluyla gebe kalması sağlanır ya da erkeğin spermleri kadının yumurtalarıyla tüpte döllenir. Embriyo oluşunca da taşıyıcı anneye aktarılır.