Tat alma

TAT ALMA

Yüz siniri (VII. kafatası siniri), dilin ön kısmındaki tat duyusundan sorumludur.

Tat alma, beş özel duyudan biridir. Tat alma organları, tat cisimciklerinin yanı sıra dilin yüzeyiyle yanlarında, ağız tavanı ve yutağın girişinde bulunan küçük hücre kümelerinden oluşan özel algılayıcılardır (papillae). Her bir tat cisimciğinin tepesinde tat gözeneği adı verilen bir delik vardır. Herhangi bir gıda maddesinin tadılması için tükürük gibi sulu bir sıvı içinde çözülmesi ve böylece algılayıcıları harekete geçirmesi gerekir. Her bir kişide 2.000-5.000 tane tat cisimciği vardır (erkeklere oranla kadınlarda tat cisimciği sayısı daha fazladır). Tat cisimcikleri, dört temel tat duyusu arasında ayrım yapabilir: Tatli, ekşi, tuzlu ve acı.

Eskiden her bir tat cisimciğinin, sadece tek bir tür tadı algılayabildiği düşünülüyordu; örneğin dilin ucundaki tat cisimcikleri sadece tatlıyı; dilin yan taraflarındaki tat cisimciklerininse tuzluyla ekşiyi ayırt etmesi gibi. Oysa günümüz araştırmacıları, bütün tat cisimciklerinin dört temel tat türünün karışımını algılama yeteneğine sahip olduğu görüşündedirler. Bununla birlikte dilin farklı bölümleri, bu dört temel tat türüne karşı eşit derecede duyarlı değildir. Dilin arka kısmı, acıya daha duyarlıyken, dilin yan kısımları ekşiye, uç kısmı tatlıya ve uç kısımla yan kısımlar tuzluya daha duyarlıdır.

Tat, dilin önde bulunan üçte ikilik kısmına tuzlu ya da tatlı bir sıvı uygulanarak test edilebilir. Tat cisimciklerinin belirli bir tadı algılamak için kullandıkları mekanizma, henüz tam olarak anlaşılamamıştır. Bununla birlikte, bir gıda maddesinin tükürük içinde çözüldükten sonra tat cisimcikleriyle temas ettiğinde, kimyasal bir tepkimeye yol açtığı düşünülmektedir. Tat cisimciği, alt kısmında bulunan bir sinir lifi aracılığıyla sinir uyarılari gönderir; bu uyarı, diğer tat cisimciklerinden gelen sinir uyarılarıyla birleşerek kafatası sinirleri aracılığıyla beyne iletilir.