Multipl skleroz

MULTIPL SKLEROZ

Multipl Skleroz (MS), ilerleyen ve sıklıkla hastanın güçten düşmesine yol açan bir merkezi sinir sistemi hastalığıdır. Beyinle omurilikteki sinir hücrelerinin çevresinde bulunan koruyucu kılıfın (miyelin) yıkımına neden olur. Bu durum, sinir hücrelerinin uyarıları iletmesini etkiler ve merkezi sinir sistemiyle gönderilen sinyalleri altüst eder Bulgular virüslerin tetiklediğini gösterse de, MS’in nedeni bilinmemektedir. Tetikleyicisi ne olursa olsun T hücrelerinin, merkezi sinir sisteminin koruyucu kılıfını yanlışlıkla yabancı bir madde olarak tanımlamasına yol açan bir vücudun kendi yapılarına kendisinin saldırdığı otoimmün tepki ürettiği düşünülmektedir.

Normalde hastalıklarla savaşan T hücreleri, MS'de koruyucu kılıfın yıkımına neden olan bir bağışıklık yanıtı oluşturur. Dünya üzerinde 1 milyondan fazla MS hastası vardır. İstatistikler, MS'nin erkeklere oranla kadınlarda daha yaygın olduğunu; Kuzey Avrupa soylarında (özellikle İskoç soyundan gelenlerde) daha sık görüldüğünü; Asya ya da Afrika soylarından gelen kişilerde çok nadir ortaya çıktığını ve ılıman iklimlere oranla tropik iklimlerde daha az görüldüğünü ortaya çıkarmıştır. Etnik köken ve soy konularını bir yana bıraktığımızda, genetiğin kişiyi MS hastalığına yatkın kıldığı ile ilgili işaretler vardır.

MS hastası anne ve babaların çocuklarının genel nüfusa oranla bu hastalığa yakalanma riski, 30-50 kat daha fazladır. MS hastalarının yaşam süreleri, hastalığın komplikasyonları nedeniyle genellikle ortalama olarak altı yıl kısalmasına rağmen, bu hastalık, ölümcül değildir; akciğer ve böbrek enfeksiyonları, hastanın yaşamını tehdit eden Sinir lifini saran myelin temel riskler arasında yer alır. MS, kişinin yaşam kalitesini üzerinde de olumsuz bir etkiye neden olabilir.

Belirtilerle hastalığın ilerleyişi, hastalar arasında önemli oranda farklılık gösterdiği için kişinin nasıl etkileneceğini önceden tahmin etmek son derece güçtür Sıralamanın bir ucunda hastaların yüzde 20-35'i hastalığın oldukça hafif bir biçiminden şikayetçi olur ve çok az etkilenirler. Sıralamanın diğer ucundaysa hastaların yüzde 12'si hastalığın ciddi ve özellikle saldırgan bir biçiminden şikayet eder; hastalığın bu türü, felce ve bunamaya neden olabilir İlk belirtiler, değişiklik gösterir ve her zaman ciddi bir hastalığa işaret etmez.

Bu belirtiler, genellikle 15-40 yaşları arasında herhangi bir zaman diliminde ortaya çıkar; ancak hastalık, en yaygın olarak ilk defa kişi 20'li ya da 30'lu yaşlardayken ortaya çıkar. Bulanık ya da çift görüş, genellikle en erken belirtilerden biridir. Gözlerde ağrı ve istemsiz hareketler de sonradan MS'ye yakalanan kişilerde yaygın olarak görülür. Aşırı dereceminin (beyin ve omurilik) dokularını etkiler; ancak vücudun yüzey sinirlerini etkilemez. Merkezi sinir sistemi sinir hücrelerinin çevresindeki koruyucu kılıf (miyelin), yavaş yavaş yok olur. Bu durum; bulanık görüntü, bitkinlik, eşgüdüm eksikliği ve karıncalanma hissi gibi belirtilere yol açabilir.

Bu hastalığa, beyin-omurilik sıvısı (CSF) yollarinın tıkanması ya da daralması neden olur CSF'nin beyin karıncıkları içinde birikmesi, beyin üzerinde basınç oluşturur. Hastalığın ilerlemesi, genellikle yıllar alır; hastalar, belirtilerin görünüşe göre kaybolduğu dönemler yaşar, bu dönemlerin ardından belirtiler yeniden şiddetlenir.

MS’nin ileri evresinde kas sertliği, eşgüdüm ve denge kaybı; dışkı denetimi kaybı, kabızlık, kol ve bacaklarda kısa süren rahatsızlık hissi; erkeklerde iktidarsızlığın da aralarında bulunduğu cinsel sorunlar; kollar ya da bacaklarda titreme ve basit bellek sorunlarından sorun çözme yeteneğinin zayıflamasına kadar değişen zihinsel bozukluklar gibi belirtiler ortaya çıkabilir. MS'nin tedavisi yoktur; kas sertliğini engelleyen ilaçlar gibi rahatlatıcı terapi ve ilaçlar olmasına rağmen belirtilerin tedavisi de genellikle zordur.