Ergenlik

ERGENLİK

Ergenlik, kızlarla erkeklerin buluğ çağına erdiğinde geçirdikleri yapısal, fizyolojik ve psikolojik değişimlerle tanımlanan evredir. En belirgin yapısal değişiklik, kızlarda 10-11 yaşlarında, erkeklerde ise yaklaşık iki yıl sonra başlayan ani büyümedir. Bu evrede boy, tipik olarak yılda 8 santimetre ya da daha fazla uzar; beden oranları, yetişkinlerinkine benzer hale gelir. Kasların birdenbire büyümesi, fiziksel güç ve dayanıklılıkta çarpıcı bir artışla sonuçlanır. Kasık kıllarının çıkmasından 1-2 yıl sonra koltukaltı kılları; bir yıl sonraysa, yüz kılları çıkar. Bununla birlikte deri katmanları altındaki yağın büyümesi yavaşlar ve lenf sıvısına ait sistem, özellikle de timus, geriler.

Derideki yağ ve terbezleri, daha fazla çalışmaya başlayarak ergenlikte görülen en yaygın sorun olan akneye yol açar. Ergenlikteki en önemli gelişme, üreme sisteminin olgunlaşmasıdır. Kızlarda, 11-14 yaşları arasında menstrüasyon (âdet dönemi) başlar. Rahim, yetişkin şeklini alır ve regl kanamaları başlar. Yumurtalıkların cinsellik hormonları salgılamasındaki artış, memelerin büyümesine ve kasık kıllarının çıkmasına yol açar. Dış genital organlar olgunlaşır; kasık kemiği üzerindeki yağ tabakası kalınlaşır ve büyük dudaklarla vajina genişler. Erkeklerde testisler hızla büyüyerek testesteron salgılamaya ve sperm üretmeye başlar.

İlk meni boşalması, 14-15 yaşları arasında oluşur ancak sperm içermez. Testesteron, yüz ve kasık kıllarının çıkması gibi ikincil cinsel özelliklerden sorumludur. Testis torbası büyür, üzerindeki deri kırışır ve rengi koyulaşır. Penisin uzunluğu ve çevre ölçüsü artar; ucunda soğan başı şeklinde bir oluşum gelişir. Kızlarla karşılaştırıldığında erkeklerin omuzları geniş, kalçaları dar ve kaba etleri küçüktür; gırtlak kıkırdağı daha çıkıktır (“Ademelması" olarak bilinir) ve ses telleri daha uzun olduğu için ses daha kalındır. Ses, 14 yaşında çatallanmaya başlar ve bu süreç, bir yıl sonra tamamlanır. Ergenlik, kişinin zihinsel yeteneklerinde de değişikliklere neden olur.

Ergenler, çocukluk döneminin somut düşünme biçiminin ötesine geçerek daha soyut ve kavramsal düşünme biçimi geliştirir. Ancak sadece kendi görüş açılarına odaklanan ergenler, başkalarının görüşlerini değerlendirmekte güçlük çeker. Çocukluktan yetişkinliğe bu geçiş, oldukça kritik bir evredir; ergenler, cinsel kimliğin önemli olduğu bir kişilik geliştirirken duygusal sorunlar yaşayabilirler.