Diş kırılması

Sert bir yüzey üzerine düşme veya sert bir cisimle yüze gelen darbe nedeniyle dişte görülen kırılmadır. Diş kırıkları diştacında, diş kökünde veya her ikisinde görülebilir. Diş minesindeki kırıklar dolgu yöntemiyle (bkz. diş dolgusu) genel olarak iyileştirilebilmektedir; bazı durumlarda diştacının (bkz. diş kronu) yerine yenisinin yerleştirilmesi gerekebilmektedir. Diş pulpası zarar gördüğü zaman pulpotomi (dişin pulpasının bir kisminın alınması) yapılabilir. Kökte meydana gelen kırılmalar sabitleyiciyle (dental splint), kök -kanal tedavisiyle veya dişin çekilmesiyle (dental ekstraksiyon) iyileştirilebilmektedir. KIRIKLAR:

TÜRLERİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

İkitür kırık vardır: Basit (kapali) ve bileşik (açık) kırıklar. Bu kategoriler altında toplanan çeşitli kırıklar içerisinden üç tanesi sağ tarafta gösterilmiştir. Enine kırılma: Uzun süre koşma gibi bir nedenden dolayı meydana gelen bir gerilim kırılması veya doğrudan alınan sert darbelerden kaynaklanan kırklardır.

KIRIKLARIN İYİLEŞTİRİLMESİ

Hastanın kemiklerinin özelliğine, kırılmanın şiddetine ve hastanın yaşına bağlı olan çeşitli kırık tedavi yöntemleri mevcuttur.

KEMİĞİN İYİLEŞMESİ

Kırılmanın hemen sonrasında kemik iyileşmeye başlar. Kemik uçlarında meydana gelen kaymalar, yanlış kaynamanın önüne geçilebilmesi için zaman geçirmeden düzeltilmelidir. İç fiksasyon: Soldaki fotoğrafta kalça kemiğindeki bir kırığın tedavisini görülmektedir. Femur boynuna metal bir vida yerleştirilmiştirveşafta vidalanan bir plakayla yerinde tutulmaktadır. Kemik uçlanı arasında, hasar görmüş damarların uçlarıni birbirine mühürleyen bir kan pıhtısı uluşur. Bileşik kırık: Keskin bir kemik parçası deriden dışarı çıkarak organizmalara maruz kalır. Yüksek enfeksiyon riski vardır. Makrofajlar (immün sistemi hücreleri) yaranın meydana getirdiği enkazı ortadan kaldırmak için kırık bölgede birikirler. Daha sonra fibroblastlar yeni dokuya zemin hazırlamak amacıyla bir ağ oluştururlar. Yeni kemik (kalus) kemik uçlarının arasında ve kırık çizgisi üğzerinde oluşur. Basit kırık: Kırık kemik deriyi yırtmaz. Enfeksiyon riski düşüktür çünkü organizmalar kırıkla temas edemezler. Yaş ağaç kırığı: Genellikle çocuklarda görülür. Ani kuvvet, eğilmiş olan kemiğin valnızca dış kısmında F kınılmaya neden olur. Parçalanmış kırık: Kemik ikiden fazla parçaya ayrılır. Bu tür kırıklar, araba kazalari gibi olaylarda ortaya çıkan şiddetli kuvvetlerden kaynaklanır. Dış fiksasyon: Sabitlenme bir alçıyla sağlanabilir (yukarıda), veya kaval kemiğinin sabitlenemeyen kırklarında (sol üstte), kırığın her iki tarafına takılan vidaların konumunun metal bir plaka aracılığıyla sabitlenmesiyle uygulanır. Tekrar modelleme işlemi, daha yoğun ve güçlü bir kemiğin meydana getirilmesiyle gerçekleşir. Yeni kan hücreleri meydana gelmiştir. Birkaç hafta sonra kemik eski halini alır. A kırılgan X sendromu X kromozomunun öğrenme zorluğuna yol açan kalıtsal bir hatasıdır. Bu bozukluk bazı ailelerde, sıradışı bir X-bağlantılı çekinik kalıtım modeline (bkz. genetik bozukluklar) göre ortaya çıkmaktadır. Kırılgan X sendromu çoğunlukla erkekleri etkiliyor olmasına rağmen dişiler de bu hastalığı kalıtsal yolla alabilir. Herhangi bir hastalık belirtisi göstermeden hem erkekler, hem F de kadınlar bu hastalığın tasıvıcısı olabilirler. Öğrenme zorluğuna ek olarak, hastalarda çıkıntılı bir burun ve çene yapısı ile uzun kulaklar gözlenir; ve bu insanların ayrıca sara nöbetleri ve davranışsal bozukluklara eğilimli oldukları görülür. Etkilenmiş erkeklerin testislerinde büyüme eğilimi görülür. Bazı taşıyıcılarda zihinsel gerileme gözlenebilir. Bu hastalık tedavi edilememektedir, ancak hasta çocuklar konuşma terapisi, uzmanlaşmış eğitimler ve davranış problemleri için psikolog yardımından faydalanabilirler. Yaşam beklentisi normaldir, ancak hasta erkek çocuklar yaşam boyu bakım altında tutulmak zorundadır. Aile geçmişinde kırılgan X sendromuna rastlanan çiftler, çocuk sahibi olma kararı aldıklarında genetik danışmanlardan yararlanabilirler. Fraley sendromu Böbreğin üst kısmındaki renal kalislerin (idrarın böbrek dışına çıkmadan önce biriktirildiği merkezi bölge) sıkıştırıldığı bir rahatsızlıktır; bu durum genellikle bölgeyi besleyen bazı kan damarları nedeniyle ortaya çıkar. Karın ağrısı, arkada böbreğin bulunduğu bölgede ağrı ve idrara karışmış olan kan, bu hastalığın ana semptomları arasındadir. Bu sendromun muhtemel komplikasyonları ise tekrarlanan idrar yolu enfeksiyonları ve böbrek taşı oluşumudur (bkz. üriner sistem taşı). Franceschetti sendromu Treacher-Collins sendromu olarak da bilinen ve belirgin yüz kusurlarına neden olan bir genetik bozukluktur. Hastalık doğuştandır. Burun, yanak kemikleri ve cenenin bicimi bozuktur, ve çocuklarda çenenin içe çökük olduğu (bkz. mikrognati) görülür. Gözün dıs köşelerinde belirgin bir aşağı düşüş görülür. Anormal özelliklerin tekrar yapılanması için gerçekleştirilen ameliyat, görünüm ve işlev anlamında önemli gelişmeler sağlar. Fraser sendromu Kulaktaki sekil bozukluğuyla birlikte kriptofitalmus (üst ve alt göz kapağının arasındaki açıklığın olmaması); yarık damak (bkz. yarık dudak ve damak); larinks (ses borusu) daralması; sindaktili (iki ya da daha fazla el ve ayak parmağının kaynaması); deliksiz anüs; kalp anomalileri, böbrek kusurları; ve dişilerde cinsel maskülinizasyonun görüldüğü kalitsal bir hastalıktır. Fraser sendromu, otozomal çekinin genetik bir karakter olarak kalıtım yoluyla geçer (bkz. genetik bozukluklar). Fraser sendromuyla doğan bebeklerin çoğu yaşamının ilk yılında ölür. Gözkapakları ve korneaya yapılacak bir cerrahi müdahale, kurtulabilen bebeklerin belirli derecede görme ve gözkapağı hareketi gerçekleştirebilmelerini sağlar. Aile geçmişinde bu hastalığa rastlanan bireyler, aile kurmaya baslamadan önce bir genetik danışmanın düşüncelerine başvurabilirler.