Ceninin büyümesi

CENİNİN BÜYÜMESİ

Gebeliğin sekizinci haftasından itibaren embriyo, cenin olarak tanımlanmaya başlanır. Sadece 2,5santimetre uzunluğunda ve 1 gram ağırlığındaki ceninde insana ait bütün özellikler bulunur. Kollarla bacaklar, gözler, kulaklar, burun ve ağız görülebilir; kalp, böbrekler, karaciğer, akciğerler, beyin ve sindirim sistemi gibi iç organlar oluşmuştur. Kollarla bacaklar, hareket etmeye başlar (anne, ceninin hareketlerini gebeliğin 12. haftasından itibaren fark etmeye başlar). Bu dönemden sonra temel değişiklikler meydana gelmeye başlar. Büyüme hızlanır; cenin, günde yaklaşık 1,5 milimetre büyümeye başlar.

Bu evrede belirli bir madde (ya kıkırdak ya da mezankimden türeyen zar), kafatasının kalıbını oluşturur. Kafatasının alt kısmı, kikırdaktan gelişir; kemikler, kıkırdaktaki kemikleşme merkezlerinden yayılır ve kafatası kemikleşir. İskeletin diğer kısımları da aynı şekilde gelişir. Kemikler, gelişerek kıkırdağın yerini alır; doğumda iskeletin büyük bir kısmı, tamamen kemikleşmiştir. Gebeliğin ikinci ayında gelişmeye başlayan erkek ve kadın cinsel organları arasında, yedinci haftaya kadar herhangi bir fark yoktur. Yedinci haftadan sonra cinsellik salgılari, farklılaşarak erkeklerde testisleri ve kadınlarda yumurtalıkları oluşturur.

Testislerle yumurtalıklar, yavaşça vücudun daha alt kısımlarındaki yerlerini alırlar; testisler, sekizinci haftanın sonunda testis torbası içine yerleşir. Erkeklerde bir çift tüp oluşarak testislerle birleşir; daha sonra idrar kanalına açılır; bu kanallardaki keseler, meni kanalları haline gelir. Kadınlarda da bir çift tüp oluşur; bu tüplerden biri, yumurtalıkların yanından geçerken diğeri, idrar kanalıyla vajinayı oluşturacak bir tüple birleşir. Her iki cinste de dış genital organlar, genital bir yumrudan gelişir; bir çift boşaltım-üreme kıvrımının her iki yanında genital şişkinlikler bulunur. 12.

haftada bunlar, erkek ve kadın dış cinsel organları olarak farklılaşır; erkekte yumruyla boşaltım-üreme kıvrımları penisi oluşturur ve genital şişlikler birleşerek testis torbası halini alır; kadındaysa yumru, klitorisi oluşturur ve genital şişlikler de vulvanın (dişi üreme organı giriş bölümü yapıları) küçük ve büyük dudakları haline gelir. On ikinci haftada ceninin fark edilebilir ifadeleriyle, belirgin bir yüzü vardır; baş, beynin gelişimi nedeniyle oransız bir biçimde geniştir. 11. ya da 12. haftada dış genital organlar belirginleşir ve gebeliğin dördüncü ayında cenin, bir insan olarak açıkça tanınabilir. 12. haftada el ve ayak parmaklarının üzerinde minik tırnaklar çıkmaya başlar.

Dışkulaklar, göz kapakları (altıncı aya kadar birbirine yapışıktır) ve 32 kalıcı dişin sürgünleri oluşur. Gebeliğin dördüncü ayında basit refleksler gelişir ve anne, ilk kez ceninin hareketlerini hisseder. Cenin, yüksek ses ya da annenin konumundaki bir değişiklik gibi uyarılara kuvvetli bir biçimde hareket ederek yanıt verir. Beşinci ve altıncı aylarda vücudun üzerinde ince tüylü bir tabaka oluşur ve baş, bedene oranla giderek daha da geniş bir hale gelir. Yedinci aydan itibaren yağ derinin altında depolanmaya başlandığında, ceninin ağırlığı artar. Doğumdan önceki son birkaç haftada kahverengi yağ adı verilen özel bir tür yağ, vücudun üst kısmında depolanır.

Gebeliğin yedinci ayında kırmızı renkteki ve kırışık deri, deri altındaki salgıbezlerinin ürettiği verniks adı verilen beyaz kaymaksı bir maddeyle kaplanır. Bu madde, ceninin sudan etkilenmesini engeller. 40. haftada ceninin ağırlığı, 2,5-4 kilograma, boyu 50 santimetreye ulaşır; cenin artık olgunlaşmıştır ve doğuma hazırdır. Doktor ya da doğum uzmanı, çeşitli yöntemler kullanarak (annenin kilosu ve karın çevresi ölçülerek, özel bir steteskop yardımıyla ceninin kalp atışlarını dinleyerek ve gebelik boyunca düzenli olarak ultrason uygulayarak) ceninin gelişimini izler.