Beyin (serebrum)

BEYİN (SEREBRUM)

Beynin en geniş bölümüdür. Beyin, korpus kallosum adı verilen büyük beynin sinir liflerinden oluşan beyaz kısmıyla birbirine bağlanan ve beyin kabuğuyla kaplı beyin yarıkürelerinden meydana gelir. Beyin kabuğu (korteks), bir gri cevher tabakasıdır (1,5-4 milimetre kalınlığında). Beyin kabuğu, dil, bellek ve biliş işlevi gibi sinirsel işlemlerin en yüksek seviyede yer aldığı bölgedir. Korteks, toplam beyin kitlesinin yaklaşık yüzde 40ını oluşturur; kafatası boşluğuna sığmak için sayısız kıvrım oluşturduğundan yüzey bölgesi oldukça geniştir (yaklaşık olarak bir metrekare).

Bu kıvrımların oluşturduğu temel biçim, bütün insanlarda aynıdır; ancak bazı kıvrımların büyüklüğü ve biçimi bireyler arasında değişiklik gösterebilir. Korteks, ön, yan, şakak ve arka lopları kaplar. Korteksi hasar görmüş hastalar üzerinde yapılan çalışmalar, hasarın sonuçlarının kabuğun hangi kısmının etkilendiğine bağlı olduğunu ortaya çıkarmıştır. Örneğin, arka lop görüntünün algılanması; beynin şakak kemiği bölümüne uyan kısmı bellek; ve yan lop da dokunmanın algılanması ve konuşmanın anlaşılmasıyla ilgilidir. Ön lop, sadece harekette önemli değildir, aynı zamanda düşünme, davranış ve kişiliğe ayrılmış geniş bir bölgeyi de içerir.

Korteksteki elektriksel etkinliğin bütün düzeni, kafa derisi üzerine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla tepkileri kaydeden elektroensefalografiyle (EEG) ölçülebilir. Beyin korteksi gri cevherinin altında korteksin farklı kısımları arasında ya da korteksle beynin diğer kısımları arasında bilgi iletimini sağlayan liflerden oluşmuş kalın bir beyaz cevher kitlesi yer alır. Her iki beyin yarıküresinde de beyaz cevher içine gömülü, hareketin kontrolünde önemli bir rol oynayan ve Parkinson hastalığı ya da beyin hasarı gibi hastalıklardan etkilenen gri renkli sinir hücresi toplulukları bulunur (hayati sinir çekirdekleri).