Beyin

Kafatası (kraniyum) içinde yer alan, sinir sisteminin en önemli organi. Beyin merkezi sinir sisteminden (beyin ve omurilikten) vücudun geri kalan bölgelerine uzanan sinirlerin getirdiği duyumları alır, sınıflandırır ve yorumlar; konuşma, hareket, düşünme ve duygulanma gibi aktivitelerin içerdiği sinir sinyallerini baslatır ve koordine eder. Bir erişkinin beyni yaklaşık 1.4 kg ağırlıB ğındadır ve üç ana yapıya sahiptir: Beyin sapi; beyincik (serebellum); sol ve sağ B yarıkürelerin oluşturduğu en büyük kısım olan asıl beyin (serebrum)

ASIL BEYİN

Asıl beyindeki yarıkürelerin her biri gri maddenin oluşturduğu, korteks (kabuk) denilen bir dış katmana sahiptir; bu katman, sinir hücresi gövdeleri yönünden zengindir ve bilinçli düşünce, duyum ve hareket için beyindeki ana bölgedir. Korteksin altında, beyaz madde denilen sinir lifi yolları yer alır ve yarıkürelerin daha derinlerinde bazal gangliyonlar (ikili sinir hücresi kümeleri) bulunur. Yarıkürelerin her birinin yüzeyi girintiler (sulkuslar) ve kivrımlar (giruslar) ile farklı loblara (oksipital, frontal, pariyetal ve temporal loblara) ayrılır; bunların adı üstlerinde yer alan kafatası kemiklerinden gelir. Korpus kallosum (nasırsı cisim) denilen kalın bir bant şeklindeki sinir lifleri yarıküreleri birbirine bağlar. Asıl beyin, hipofiz beziyle yakın bağlantıları olan hipotalamus ve talamus da dahil, merkezi bir yapılar grubunu sarar. Limbik sistem denilen bir sinir merkezleri kompleksi talamusları çevreler. Bu yapılar beynin bölgeleri ile talamusların altında yer alan beyin sapı arasında bağlantı işlevi görür.

BEYİN SAPI VE BEYİNCİK

Beyin sapı esas olarak soluk alıp verme ve kan basıncı gibi yaşamsal işlevlerin kontrolüyle ilgilidir. Beynin arkasındaki beyincik dengeyi, duruşu ve kas koordinasyonunu kontrol eder. Bu bölgelerin ikisi de bilinçaltı düzeyde çalışır. MENİNKSLER VE BEYİN-OMURİLİK SIVISI Beyin ve omurilik meninksler olarak bilinen üç zar katmanıyla sarılmıştır. Beyinomurilik sıvısı bu zar katmanları arasında ve karıncıklar olarak bilinen dört ana beyin boşluğu içinde dolaşır. Bu sıvı beynin beslenmesine ve yastıklanmasına yardımcı olur.

KAN DESTEĞİ

Bir bütün olarak beyin geniş bir kan desteğine sahiptir. Kan, iç karotid atardamarların (şahdamarlar, boynun ön iki yanı boyunca uzanarak kafatasının tabanına girer) beslediği atardamar cemberinden ve omuriliğe paralel uzanan iki omur atardamarından gelir. Beyin, kalp ten çıkan kanın yaklaşık %20'sini alır.