Bellek yitimi

BELLEK YİTİMİ

Belleğin kısmen ya da tamamen yitirilmesine amnezi adı verilir. Bazen psikolojik travma nedeniyle meydana gelse de genellikle beynin travma ya da hastalık sonucu zarar görmesiyle ortaya çıkar. Bellek yitimi, genellikle geçici ve seçicidir; etkilenen kişinin yaşamının, kısa süre önce yaşanan olaylar gibi, sınırlı bir kesitini içerebilir.

Bellek yitiminin nedenlerini şöyle sıralayabiliriz: Alzheimer hastalığı, baş travması ya da yaralanması, nöbetler, genel uyuşmayı sağlayan maddeler, alkolizm, inme ya da geçici istemik atak (TIA), uyku ilaçları ve benzodiazepinler (psikiyatride kullanılan sakinleştirici ilaçların bir çeşidinin etken maddeleri) gibi ilaçlar, elektro-şok tedavileri (özellikle uzun sürmeleri durumunda) ve beyin ameliyatı. orta ve yan boynuzları üzerindeki kabartı (çentikli kıvrımlar) Bellek yitiminin çeşitli türleri vardır: Yeni bellek oluşturma yetisinin kaybına, ileriye dönük bellek kaybı adı verilir (anterograd amnezi; yani yaşanan şeylerin hatırlanmaması).

Etkilenen kişi, başından yaralanmasının ardından gerçekleşen günlük olayları anımsamada güçlük çekerken, yaralanma öncesindeki olayları anımsar. Genellikle alkolikleri etkileyen bu durum, kafa karışıklığıyla bunamaya neden olabilir. Geriye dönük amnezide (retrograd amnezi) etkilenen kişi, başından yaralanmasından önceki olayları anımsamada güçlük çeker. Belleğin bir kısmı ya da tamamı, travmadan sonraki günler, haftalar ya da aylar içinde geri dönebilir. Geçici küresel amnezi (TGAgeçici tam hafiza kaybı) adı verilen bir diğer durumdaysa genellikle yaşlı olan kişi, bulunduğu konuma nasıl geldiğini birdenbire unutur.

Kendi ismiyle aile üyelerinin ve arkadaşlarının isimlerini sonradan anımsayabilir; ancak atağa neden olan olayları anımsayamaz. Beynin şakak kemiği bölümüne uyan kısmındaki anormal elektrik etkinliğinin bu duruma yol açtığı düşünülmektedir. Genellikle 4-6 saat içinde iyileşme görülür. Bu durum, kalıcı zarara neden olmaz ve tıbbi tedavi gerektirmez. Wernicke-Korsakoff sendromunda, aşırı alkol kullanımı sonucu meydana gelen B1 vitamini eksikliği, bellek kaybına neden olur. Etkilenen kişi, normal kısa süreli belleğini korur; ancak yeni bilgi edinmede ve hastalıktan önceki olayları anımsamada güçlük çeker.

İlerleme gösteren bu hastalığa genellikle eşgüdümsüz hareketler, el ve ayak parmaklarında duyu kaybı gibi nörolojik sorunlar eşlik eder. B1 vitamini eksikliğinin yol açtığı beyincik, dördüncü karıncık ve talamus iltihaplanır. Bu durum, motor yetilerin yitirilmesine, belleğin çökmesine ve genel zihin bulanıklığına yol açar. Histerik amnezi (fugue amnezi), genellikle geçicidir ve etkilenen kişinin zihinsel olarak üstesinden gelemediği travmatik bir olay sonucu ortaya çıkar. Bellek, genellikle birkaç gün sonra normale döner; ancak travmatik olayın nedeni hafizadan silinebilir. Bellek kaybının tedavisi, eğer mümkünse bu durumun altında yatan nedenin tersine çevrilmesidir.

Ailenin desteği önemlidir. Ailenin etkilenen kişiye tanıdığı müzik, nesneler ve fotoğrafları anımsatması gerebilir; yeniden öğrenme programları da yararlı olabilir. Unutmamak için ilaç alma zamanları yazılmalıdır. Güvenlik, beslenme ve diğer temel gereksinimler risk altındaysa, bakımevi ve diğer kapsamlı bakım merkezlerine başvurulabilir.