Sindirim sistemi işleyişinin denetimi

SİNDİRİM SİSTEMİ İŞLEYİŞİNİN DENETİMİ

Sindirim sistemiyle salgıbezlerinin mekanik ve salgısal etkinlikleri, sinirsel ve horkısmı (rektum) monal mekanizmalarca denetlenir. Otonom sinir sistemi, sindirim sisteminin genel etkinlik düzeyini belirler; otonom sinir sisteminin parasempatik sinir sistemi, mide ve incebağırsaklar duvarının kasılmasıyla sindirim bezlerinin salgılarını artırır. İncebağırsak duvarında kas hareketlerini düzenleyen otonom sinir ağları vardır ve mide asidinin salgılanması, vagus siniri aracılığıyla merkezi sinir sistemi tarafından başlatılabilir. “Lokal" hormonlar sistemi, salgılamaların zamanında başlayıp bitmesini sağlar.

Mide, gida maddelerióle dolduğunda midenin alt kısmi, daha fazla gastrin salgılar; gastrin, mide salgıbezlerinin asit salgılamasıni artırır. Kısmen sindirilmiş gıdaların mide enzimleriyle karışmasından oluşan koyu kıvamlı sıvının (kimüs) onikiparmakbağırsağına ulaşmasi, mide asidi salgılanmasını engelleyen ve safrayla pankreas enzimlerinin salgılanmasını Bağırsakların gıdaları sindirmek ve ilerletmek için yaptıkları dalga hareketine verilen addır. Başlangıçtaki yutma hareketi, istemli denetim altındadır. Yutma başladığında dil, gıda maddesini yutağa iter (a). Yutak kaslarının eşgüdümlü ve istemli hareketi, gida maddesinin yemek borusunun üst kısmına girmesine olanak tanır (b).

Gida maddesi yemek borusuna girdiğinde gıda maddesini iterek mideye doğru inen dalgasal öğütücü ve ilerletici bağırsak hareketi başlar (c). Kalın bağırsakta dalgasal kasılmaların atık maddeyi kalın bağırsağın son kısmına doğru itmesinden önce su ve safra tuzları emilir (d). Atık madde, belirli araliklarla kalın bağırsağın son kısmından dışarı atılır (e). uyaran hormonların salgılanmasını başlatır. Mide ülserlerinin tedavisinde midenin üzerindeki vagus sinirinin uçlarının_ cerrahi müdahaleyle çıkarılması (vagotomi) ya da midenin gastrin salgılayan kısmının alınmasıyla (gastrektomi) asit salgılanması uyarısı azaltılabilir.