Baş biti

Baş biti

Baş biti (pediculus humanus capitis), insan saçında yaşar. Sirke adı verilen minik yumurtalardan çıkarlar; bu yumurtalar, insan saçına yapışkan bir maddeyle tutunur; baş biti, hemen herkeste görülebilir. Yaygın inanışın aksine sağlık önlemlerinin yetersiz olduğu ortamlarda kirli saçlarda gelişmezler; temiz saçı tercih eder ve ekonomik ya da sosyal statü ayrımı yapmazlar. Sirkeler, daha sonra saç eksenine yapışarak yerlerinden alınmadıkları sürece 10 gün bu durumda kalırlar; sirkeden çıkan bitler, iki hafta içinde olgunluğa erişir. Dişi bir bit, 30 gün yaşayabilir ve bir günde altı yumurta bırakır.

Bit, kişiden kişiye doğrudan temasla geçer; bu nedenle birbirleriyle sürekli temąs halinde olan küçük çocuklarda daha yaygın görülürler. Saç tarakları, firçaları, şapkalar, yastık kılıfları ve havlular aracılığıyla da geçebilir. Kaşıntı ve ufak, beyaz noktalar bitlerin işaretleridir. Gün ışığında ve açık renkli saça oranla koyu renkli saçlarda daha kolay görülebilen sirkelerle bitlerin yok edilmesi oldukça güçtür. Genellikle kulakların arkasındaki kafa derisinde ve arka tarafta boyun hizasında bulunurlar.

Bitlerin öldürülmesi için uygun bir sirke tarağı, bit şampuanı ve saç kurutma makinesi kullanılmalı; ayrıca başın temas ettiği her şey, sıcak suda yıkanıp sıcak havada ya da güneş ışığında kurutularak dezenfekte edilmelidir. Gözkapaklarındaki sirkelerle bitlerin, doktor kontrolünde alınması gerekir Yıkanamayan ya da kuru temizleme yapılamayan doldurulmuş oyuncakların, sıkıca kapatılmış torbalar içinde en az iki hafta bekletilmesi gerekir. Halılar ve mobilyalar, dikkatli bir biçimde süpürülmelidir. Evde yaşayan diğer kişilerde de bit olup olmadığının kontrol edilmesi gerekir. Kasık biti (phthirus pubis), kasık ve uyluk bölgesindeki tüyler içinde yaşar.

Kasık bitleri, kalabalık yaşam koşullarında sorun çıkarabilir. Genellikle cinsel ilişkiyle bulaşan kasık bitleri, kişinin yatağında ve giyeceklerinde de bulunur. Klozetlerde bulunan kasık bitleri, genellikle yaralıdır ve insanlara geçme olasılıkları çok daha azdır. Islak havlularda da yaşayabilir ve aynı spor salonunu ya da evi kullanan kişilere bulaşabilir. Kasık biti, kasık bölgesindeki tüylere tutunurken ya da tüyler üzerinde hareket ederken kolayca görülebilir; büyüteçle bakıldığında yengece benzerler. Kanla beslenir, birkaç kere çiftleşerek 30 güne kadar yaşamlarını sürdürebilirler.

En yaygın belirtiler, genital bölgede kaşıntıdır; deri döküntüsü ya da ufak mavi noktacıklar da görülebilir. Tedavi için bit losyonları ya da şampuanları kullanılır. Kaşıntı, bitler öldükten sonraki birkaç gün devam edebilir; bütün yatak çarşaflarıyla giyeceklerin sıcak suda yıkanması ve sıcak bir ortamda kurutulması gerekir Banyolar, havlular ve yatak çarşaflarının sıcak ve sabunlu suyla yıkanıp kurutularak dezenfekte edilmesi gerekir. Bitlerin bir başkasına geçmesini engellemek için enfeksiyon etkin bir biçimde tedavi edilene kadar cinsel ilişki kurmaktan kaçınılması gerekir.

Baş ve kasık bitlerinden daha büyük olan beden biti (pediculus humanis corpons), genellikle hijyen kurallarına dikkat etmeyen ve kalabalık yerlerde yaşayan insanlarda görülür. Bu bitler tifüs, siper humması ve kene humması gibi hastalıkların bulaşmasına yol açar. Bedenle temas eden her şeyin sicak suyla yıkanmasıyla ve bit şampuanı kullanılmasıyla yok edilebilirler. Ufak uyuz böcekleri (sarcoptes scabiei), son derece bulaşıcı bir deri hastalığı olan uyuza yol açar. Enfeksiyonu taşıyan kişiyle aynı yatakta yatma ya da aynı giyecekleri kullanma gibi yakın kişisel temas sonucu bulaşır.

Dişi uyuz böcekleri, derinin altında (özellikle eller, ayak parmakları, kasık ve dirseklerle dizlerin kıvrımlarında) yuva yapar ve yumurta bırakır. Yavru uyuz böceklerinin olgunlaşıp yaşam döngülerini sürdürmesi yaklaşık 10 gün alır. Deri, birkaç hafta içinde alerjik reaksiyon geliştirir ve yoğun bir biçimde kaşınır. Genellikle egzamaya benzer bir döküntü ortaya çıkar ve mitelerin yuvaları gözle görülebilir. Tedavi için çeşitli kimyasal maddelerle banyo yapılır; ancak kaşıntı birkaç hafta daha devam edebilir.